Sejm uchwalił ustawę o prawach ucznia – co się zmienia?

W piątek 29 maja 2026 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił ustawę o prawach i obowiązkach ucznia. To jedno z ważniejszych rozstrzygnięć legislacyjnych w obszarze oświaty od lat – ustawa porządkuje dotychczas rozproszony system regulacji i realnie wzmacnia ochronę praw młodych ludzi w szkołach.

Dlaczego nowa ustawa była potrzebna?

Do tej pory kwestie dotyczące praw i obowiązków uczniów były unormowane w wielu różnych aktach prawnych. Taki stan rzeczy powodował liczne trudności interpretacyjne – zarówno uczniowie, jak i nauczyciele często nie wiedzieli, jakie przepisy obowiązują w konkretnej sytuacji. Nowa ustawa ma ten problem rozwiązać poprzez zebranie i ujednolicenie rozproszonych dotąd regulacji w jednym, spójnym dokumencie.

Ministerstwo Edukacji Narodowej podkreśla, że celem wprowadzanych zmian jest wypracowanie kompromisowego rozwiązania, które z jednej strony wzmocni ochronę uczniów, a z drugiej uwzględni realia pracy szkół i oczekiwania kadry pedagogicznej.

Szerokie konsultacje społeczne przed uchwaleniem

Zanim ustawa trafiła pod głosowanie, projekt był przedmiotem rozległych konsultacji społecznych. W ich trakcie wpłynęło około 700 uwag i opinii od różnych środowisk – wiele z nich zostało uwzględnionych w ostatecznym kształcie dokumentu.

Ministerstwo Edukacji Narodowej aktywnie współpracowało z wieloma grupami interesariuszy, w tym:

• związkami zawodowymi nauczycieli,
• organizacjami dyrektorskimi, przede wszystkim z Ogólnopolskim Stowarzyszeniem Kadry Kierowniczej Oświaty,
• organizacjami młodzieżowymi, takimi jak Fundacja Varia Posnania, Polska Rada Organizacji Młodzieżowych, Stowarzyszenie Precedens, Stowarzyszenie Kogutorium oraz Stowarzyszenie Umarłych Statutów.

Takie podejście sprawiło, że do projektu wprowadzono szereg poprawek, które odzwierciedlają postulaty różnych środowisk.

Badanie ankietowe wśród uczniów i nauczycieli

W okresie od 26 stycznia do 28 lutego 2026 roku Ministerstwo przeprowadziło badanie ankietowe za pośrednictwem Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej. Wzięło w nim udział niemal 18 400 uczniów i nauczycieli z całej Polski.

Wyniki badania potwierdziły znaczące poparcie dla proponowanych rozwiązań. Zarówno wśród ogółu respondentów, jak i w samej grupie nauczycieli, oceny pozytywne wyraźnie przeważyły nad negatywnymi. To istotny sygnał, że ustawa odpowiada na rzeczywiste potrzeby środowiska szkolnego.

Co zmienia nowa ustawa?

Kluczowym efektem nowych przepisów jest kompleksowe uporządkowanie materii dotyczącej praw i obowiązków uczniów. Dotychczasowy, rozproszony system regulacji zostaje zastąpiony jednym aktem prawnym, który ma być czytelny i dostępny zarówno dla uczniów, jak i dla nauczycieli oraz rodziców.

Sejm przyjął ustawę z uwzględnieniem szeregu zmian zgłoszonych w toku prac legislacyjnych – poprawki te wynikały bezpośrednio z postulatów związków zawodowych, organizacji młodzieżowych oraz środowisk dyrektorskich. Dzięki temu ostateczny kształt ustawy jest efektem wielostronnego dialogu, a nie jednostronnej decyzji rządu.

Reakcje środowisk oświatowych

Ministerstwo Edukacji Narodowej konsekwentnie podkreśla, że w całym procesie legislacyjnym priorytetem było wsłuchanie się w głos wszystkich zainteresowanych stron. Organizacje młodzieżowe, które brały udział w konsultacjach, od dawna domagały się ujednolicenia przepisów dotyczących praw uczniów – nowa ustawa wychodzi naprzeciw tym oczekiwaniom.

Również środowiska dyrektorskie, reprezentowane przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kadry Kierowniczej Oświaty, uczestniczyły w kształtowaniu ostatecznego tekstu ustawy. Ich uwagi dotyczyły przede wszystkim praktycznych aspektów wdrożenia nowych regulacji w codziennym funkcjonowaniu szkół.

Co dalej z ustawą?

Po uchwaleniu przez Sejm ustawa trafi do dalszych etapów procesu legislacyjnego. Jej wejście w życie będzie oznaczało realną zmianę dla milionów uczniów i dziesiątek tysięcy nauczycieli w całej Polsce. Nowe przepisy mają zapewnić większą przejrzystość i przewidywalność w relacjach szkolnych, a tym samym przyczynić się do poprawy atmosfery w placówkach oświatowych.

Ustawa o prawach i obowiązkach ucznia to jeden z kluczowych projektów Ministerstwa Edukacji Narodowej w obecnej kadencji parlamentu. Jej uchwalenie zamyka wielomiesięczny proces konsultacji i prac legislacyjnych, w którym aktywnie uczestniczyły zarówno środowiska dorosłych pracowników oświaty, jak i sami uczniowie.