Rząd szykuje cyfrową rewolucję w oświadczeniach majątkowych polityków

Rząd przygotowuje kompleksową reformę systemu oświadczeń majątkowych polityków, która ma wprowadzić obowiązkowe składanie dokumentów w wersji elektronicznej. Projekt ustawy znalazł się na wykazy prac rządu i będzie zmierzać do znaczącego uproszczenia procedur oraz zwiększenia przejrzystości.

Chaos normatywny zamiast jednego systemu

Obecny stan prawny dotyczący oświadczeń majątkowych funkcjonariuszy publicznych jest rozproszony — przepisy znajdują się w 37 różnych aktach normatywnych. Taka fragmentaryzacja utrudnia zarówno osobom zobowiązanym do składania dokumentów, jak i instytucjom kontrolnym. Reforma ma położyć kres temu chaosowi poprzez skonsolidowanie wszystkich wymogów w jednym ustandaryzowanym systemie.

Kluczowym elementem projektu jest utworzenie Centralnego Rejestru Oświadczeń Majątkowych (CROM), który będzie stanowić jedno miejsce gromadzenia i weryfikacji dokumentów. Platforma będzie dostępna pod adresem oswiadczenia.gov.pl, a dostęp do niej będzie wymagać uwierzytelnienia poprzez profil zaufany lub węzeł krajowy.

Kto będzie zobowiązany do ujawniania majątku?

Obowiązek składania oświadczeń będzie dotyczył szerokiego grona osób pełniących funkcje publiczne. Katalog zobowiązanych obejmie polityków zajmujących stanowiska wybieralnych oraz samorządowców. W przypadku osób, które pełnią funkcje z wyboru, obowiązek ujawniania dotyczy również majątku ich małżonków.

Reforma zmienia również próg wartości majątku podlegającego ujawnieniu — wzrośnie on z 10 000 zł do 20 000 zł. To oznacza, że mniejsze aktywa nie będą musiały być raportowane w systemie.

Sankcje za niedotrzymanie obowiązków

Projekt ustawy wprowadza zdecydowanie surowsze konsekwencje za niedopełnienie obowiązków. Brak złożenia oświadczenia majątkowego będzie zagrażać karą pozbawienia wolności do 2 lat, grzywną lub ograniczeniem wolności. Dodatkowo osoba, która nie złoży dokumentu, będzie musiała liczyć się z zakazem pełnienia jakichkolwiek funkcji publicznych przez okres 2 lat.

Fałszywe lub niepełne informacje zawarte w oświadczeniu będą karane grzywną. Nałożenie kar będzie następować na wniosek Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) przez sąd, co gwarantuje niezależność procedury karnej.

Co to oznacza dla przejrzystości w Polsce?

Reforma stanowi istotny krok w kierunku zwiększenia transparentności życia publicznego. Skonsolidowanie przepisów ułatwi zarówno składanie oświadczeń, jak i ich kontrolę. Elektroniczny system umożliwi szybsze weryfikacje i porównywanie danych majątkowych w czasie rzeczywistym, co utrudni ukrywanie rzeczywistego stanu majątku.

Dla obywateli oznacza to większą możliwość dostępu do informacji o tym, jakim majątkiem dysponują osoby pełniące funkcje publiczne. Wzmocnienie sankcji za niedotrzymanie obowiązków powinno działać jako efektywny środek odstraszający od nieprawidłowości.

Projekt ma trafić do Rady Ministrów w drugim kwartale 2026 roku, co oznacza, że wdrożenie systemu nastąpi w kolejnych miesiącach po jego uchwaleniu.