Glapiński przed Trybunałem Stanu: NBP sprzeciwia się planom Sejmu

Narodowy Bank Polski sprzeciwia się temu, by Sejm prowadził postępowanie wobec prezesa Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu bez wcześniejszej zmiany przepisów.

Dlaczego NBP kwestionuje postępowanie wobec prezesa?

Bank centralny wskazuje, że postępowanie przed Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej nie powinno się rozpocząć, dopóki ustawodawca nie uporządkuje zasad. Podstawą argumentu są wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 11 stycznia 2024 r. oraz z 20 sierpnia 2024 r., które wprost wymagają nowych reguł wszczynania takich postępowań wobec prezesa NBP. Według NBP polski ustawodawca dotąd nie podjął prac legislacyjnych w tym zakresie.

Jesienią Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przyjęła sprawozdanie dotyczące wstępnego wniosku wobec Glapińskiego. To właśnie ten etap wywołał reakcję banku.

Jakie przepisy są w grze?

Przepisy wymagają, by uchwała Sejmu o odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu zapadła bezwzględną większością głosów, przy obecności co najmniej 230 posłów. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował jednak zarówno przepisy o zawieszeniu prezesa NBP, jak i wymóg dotyczący większości, postulując próg 3/5. Wyrok opublikowano w Dzienniku Ustaw, co oznacza, że orzeczenie obowiązuje formalnie i nie może być pominięte.

Spór dotyczy więc tego, czy przy takiej uchwale obowiązuje dotychczasowa większość, czy też powinna ją zastąpić konstrukcja wskazana przez Trybunał. Od tej odpowiedzi zależy, czy prezes NBP mógłby zostać zawieszony po ewentualnym głosowaniu.

Kwestia	Stan według źródła
Wymagana większość w Sejmie	Bezwzględna, przy obecności min. 230 posłów (ustawa o TS)
Postulat Trybunału Konstytucyjnego	Większość 3/5
Zawieszenie prezesa NBP	Możliwe po uchwale Sejmu, zakwestionowane przez TK w 2024 r.
Termin głosowania	Możliwie styczeń, według wcześniejszych doniesień mediów

Kiedy może dojść do głosowania?

Według wcześniejszych doniesień mediów głosowanie w Sejmie mogłoby odbyć się w styczniu. Nie jest to jednak termin potwierdzony oficjalnie, a sam spór proceduralny może go przesunąć.

Jak bank centralny ocenia ryzyko dla swojej działalności?

NBP podkreśla, że wynik ewentualnego głosowania nie zmieni funkcjonowania banku centralnego ani jego organów. Bank opisuje też swoje przygotowanie w cytowanym przez Money.pl zdaniu: jak pisze portal, „Narodowy Bank Polski i jego organy są przygotowane na każdy, chociażby najbardziej wymagający scenariusz”.

Dlaczego sprawa wykracza poza krajowe podwórko?

Kwestia ma wymiar europejski. Komisja Europejska i Europejski Bank Centralny od lat wzywają Polskę do dostosowania ustawy o Trybunale Stanu do prawa Unii. Chodzi m.in. o art. 14 ust. 2 protokołu nr 4 do Europejskiego Systemu Banków Centralnych, zgodnie z którym kadencja prezesa krajowego banku centralnego trwa co najmniej 5 lat. Jego zwolnienie jest dopuszczalne tylko przy braku warunków do pełnienia funkcji lub poważnym uchybieniu. Decyzja w tej sprawie może zostać zaskarżona do Trybunału Sprawiedliwości UE.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla przeciętnego obywatela najważniejsza jest stabilność instytucji finansowych, a ta – według deklaracji NBP – nie powinna ucierpieć. Z perspektywy czytelnika warto jednak śledzić trzy rzeczy: termin głosowania w Sejmie, sposób liczenia wymaganej większości oraz ewentualną reakcję instytucji unijnych. Jeśli Trybunał Sprawiedliwości UE zajmie się sprawą, rozstrzygnięcie może wpłynąć na polskie przepisy o odpowiedzialności członków organów banku centralnego.