Wydanie niedziela, 22 listopada 2026
Polityka bez filtrów i spin
Niezależny serwis informacyjny
Sejmowo 24 Polityka bez filtrów i spin
Czytasz najnowsze wydanie
Sejmowo 24
Sejm i Rząd

Ustawa refundacyjna po nowelizacji: tańsze leki krajowe i nowe zasady

Sejm przyjął nowelizację ustawy refundacyjnej. Sprawdź, jak zmienia się dopłata do leków polskich, rola pacjentów i procedury oceny technologii medycznych.

Andrzej Ćwiklak · 21 listopada 2026
A pharmacist in a lab coat selecting a medication bottle from a pharmacy shelf indoors.
Fot. cottonbro studio / Pexels · Pexels License

Nowelizacja ustawy refundacyjnej, przyjęta przez Sejm 19 listopada, ma obniżyć koszty pacjentów za leki produkowane w Polsce i uprościć drogę nowych terapii do systemu refundacji.

Dlaczego zmiana dotyczy leków krajowych?

Najważniejszym elementem nowelizacji jest mechanizm dopłaty do leków polskiego pochodzenia. Według założeń ustawy dopłata do takiego preparatu ma być o 30% niższa niż dopłata do zagranicznego odpowiednika objętego refundacją. Dla pacjenta oznacza to realną różnicę w kosztach, zwłaszcza przy terapiach przewlekłych, wymagających stałego przyjmowania leku przez wiele miesięcy.

Zmiana ma też znaczenie dla rynku. Preferencja cenowa dla leków wytwarzanych w kraju może zwiększać ich konkurencyjność wobec importowanych produktów, co w dłuższej perspektywie wpływa na planowanie produkcji i zaopatrzenie aptek.

Co zmienia Krajowa Lista Leków Krytycznych?

Nowelizacja wprowadza Krajową Listę Leków Krytycznych, czyli nowy wykaz substancji. Jego zadaniem jest wskazanie preparatów, których dostępność państwo uznaje za szczególnie istotną dla bezpieczeństwa leczenia. Umieszczenie substancji na liście ma uporządkować działania na wypadek braków w obrocie i ułatwić ich zabezpieczenie.

Czy minister zdrowia zyska większe możliwości sprowadzania leków?

Tak. Nowe przepisy pozwalają ministrowi zdrowia sprowadzić lek w obcojęzycznym opakowaniu. To rozwiązanie ma pomóc w sytuacjach, gdy w Polsce brakuje danego preparatu, a alternatywą jest czasowe uzupełnienie zapasów produktem zagranicznym. Oznaczenia i ulotka w języku obcym będą wtedy stanowić praktyczną barierę, którą trzeba pokonać w aptece i w rozmowie z pacjentem.

Jak nowelizacja zmienia ocenę leków sierocych?

Ustawa wprowadza nową definicję leku sierocego w ramach analizy wielokryterialnej. Leki sieroce, stosowane w rzadkich chorobach, dotychczas budziły w ocenie refundacyjnej osobne pytania o koszty i skuteczność w małych grupach pacjentów. Nowa definicja ma precyzyjniej określić, kiedy preparat kwalifikuje się do takiego traktowania.

Uproszczona ścieżka dla mniejszych technologii

Dla technologii medycznych, których wpływ na budżet nie przekracza 10 mln zł w roku, przewidziano uproszczoną procedurę. Mniejsze wnioski nie będą więc przechodzić pełnej ścieżki przewidzianej dla droższych rozwiązań, co ma skrócić czas oczekiwania na decyzję.

Element nowelizacjiNajważniejsze dane
Przyjęcie przez Sejm19 listopada, 417 głosów za, 0 przeciw, 17 wstrzymujących się
Dopłata do leku polskiegoNiższa o 30% niż dopłata do zagranicznego odpowiednika
Uproszczona ścieżkaTechnologie do 10 mln zł wpływu na budżet w roku
Wejście w życie większości przepisów1 stycznia 2027
Przepisy przejścioweDo 1 stycznia 2028

Jaką rolę otrzymają organizacje pacjenckie?

Nowelizacja wprowadza udział organizacji pacjenckich w dwóch obszarach: w negocjacjach cenowych oraz w posiedzeniach zespołów koordynacyjnych programów lekowych. Oznacza to, że przedstawiciele pacjentów będą mogli zabrać głos na etapie, w którym zapadają decyzje o cenie i zakresie finansowania terapii. Dla środowisk chorych to zmiana z punktu widzenia wpływu na konkretne rozwiązania.

Jak nowelizacja upraszcza sprawy pacjentów w systemie cyfrowym?

Ustawa zakłada cyfryzację wniosków w ramach importu docelowego. Wnioski będą składane przez Internetowe Konto Pacjenta, co ma ograniczyć papierową dokumentację i przyspieszyć obieg dokumentów. Równolegle e-recepta będzie zawierać rozpoznanie zapisane według klasyfikacji ICD-10, co ułatwiporządkowanie danych o leczeniu.

Kiedy nowe przepisy zaczną działać?

Projekt musi jeszcze przejść przez Senat, a następnie wymaga podpisu prezydenta. Większość przepisów ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, natomiast przepisy przejściowe obowiązywać będą do 1 stycznia 2028 roku. Ten okres pozwoli podmiotom odpowiedzialnym za realizację ustawy dostosować procedury i systemy informatyczne.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla pacjenta najbliższe skutki dotyczą przede wszystkim kosztów leków krajowych, które mają być tańsze w dopłacie o 30% względem zagranicznych odpowiedników. Warto jednak pamiętać, że przepisy nie działają od razu: większość zmian pojawi się dopiero od 1 stycznia 2027 roku, a część rozwiązań przejściowych potrwa do 1 stycznia 2028 roku. Osoby przyjmujące leki sieroce lub przewlekłe warto obserwować, jak nowa definicja i uproszczona ścieżka wpłyną na dostępność terapii. Przedstawiciele pacjentów zyskają natomiast wpływ na negocjacje i programy lekowe, więc to dobry moment, by śledzić działania organizacji działających w ich imieniu.

Na podstawie: Niepelnosprawni.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.