Żurek: Rząd „gra" z prezydentem w sprawie sądów

Konflikt między rządem a prezydentem w kwestii reformy sądownictwa wkracza w nową fazę — tym razem rząd zdecydował się działać wbrew wetom głowy państwa, ale pozostając w ramach prawa. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek w rozmowie z „Rzeczpospolitą” (poniedziałkowe wydanie) wprost mówi o strategii, którą jego resort stosuje wobec przeszkód stawianych przez prezydenta.

Jak rząd obchodzi prezydenckie weto?

Żurek wyjaśnił, że gdy prezydent zawetował ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa, jego zespół liczył na to, że sędziowie zrezygnują z powołania nowego organu. Otoczenie prezydenta zakładało, że bez nowej ustawy nie będzie możliwe utworzenie KRS na innej podstawie prawnej — i że dotychczasowa przewodnicząca Rady pozostanie na stanowisku przez czas nieokreślony.

Scenariusz się jednak nie spełnił. Sędziowie podjęli decyzję o wyborze nowej Krajowej Rady Sądownictwa, co minister ocenia jako przełom. Żurek podkreślił, że to właśnie stanowi „plan B” rządu — alternatywna ścieżka osiągnięcia celu, którym jest przywrócenie konstytucyjnego porządku w wymiarze sprawiedliwości.

Nowa KRS — czy rzeczywiście zgodna z konstytucją?

Według ministra sprawiedliwości nowa Krajowa Rada Sądownictwa funkcjonuje już w zgodzie z konstytucją i europejskimi standardami. Kluczowa zmiana polega na tym, że część sędziowska Rady została wybrana w większości niezależnie — nie przez polityków, lecz przez samych sędziów.

Proces wyboru kandydatów miał charakter oddolny. Stowarzyszenia sędziowskie przeprowadziły spotkania z reprezentantami poszczególnych sądów, a kandydatury wyłoniły się w wyniku tych konsultacji. W rezultacie do nowej KRS weszli sędziowie reprezentujący różne szczeble wymiaru sprawiedliwości — od sądów rejonowych po apelacyjne — z całego kraju.

Czy członkostwo byłego wiceministra to problem?

Pytany o to, czy sukces ten nie jest zaburzony faktem, że w nowej KRS zasiada były wiceminister sprawiedliwości z czasów poprzedniej władzy (Łukasz Piekiał), Żurek odpowiedział metaforycznie, że „w każdym koszyku trafiają się owoce ze śladami”. Jego zdaniem to szczegół wobec głównego osiągnięcia — istnienia Rady wyłonionej zgodnie z konstytucją i europejskimi standardami.

Co to oznacza dla polskiego wymiaru sprawiedliwości?

Konflikt między rządem a prezydentem wokół sądów trwa od lat. Poprzednia władza (2015–2023) dokonała zmian w systemie sądownictwa, które Unia Europejska i międzynarodowe organizacje zajmujące się praworządnością oceniały krytycznie. Nowy rząd postawił sobie za cel przywrócenie niezależności sędziów i zgodności z europejskimi standardami.

Utworzenie Krajowej Rady Sądownictwa, w której większość sędziowska wybierana jest przez samych sędziów, jest uznawane za istotny krok w tym kierunku. Rada ta ma wpływ na obsadę stanowisk sędziowskich, dlatego jej skład ma znaczenie dla całego systemu.

Jednocześnie artykuł ujawnia, że rząd świadomie przygotował alternatywne rozwiązania na wypadek, gdyby prezydent zablokował pierwotne plany. Ta strategiczna przygotowanie wskazuje na głębokie rozbieżności między ośrodkami władzy w kwestii kierunku zmian w wymiarze sprawiedliwości — rozbieżności, które będą kształtować polski system prawny przez kolejne lata.