Sejm uchwalił ustawę o AI. Komisja nadzoru i piaskownice dla firm

Polska uchwalił ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która implementuje unijne AI Act z 2024 r. i tworzy krajowe ramy regulacyjne dla rynku sztucznej inteligencji. Sejm przegłosował projekt przygotowany przez Ministerstwo Cyfryzacji 11 czerwca 2026 r. — za ustawą głosowało 421 posłów, przeciw było trzech, a 18 wstrzymało się od głosu. Decyzja ta jest kluczowym krokiem w budowaniu polskiej strategii technologicznej, ponieważ — jak podkreślił wicepremier Krzysztof Gawkowski — “kto dziś wygrywa wyścig o sztuczną inteligencję, ten jutro wygrywa wyścig gospodarczy”.

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji — nowy organ nadzoru

Centralnym elementem ustawy jest powołanie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która stanie się krajowym organem nadzoru rynku AI oraz pojedynczym punktem kontaktowym w relacjach z instytucjami unijnymi. Przewodniczący komisji będzie powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na pięcioletnią kadencję.

W skład KRiBSI wejdą reprezentanci kluczowych instytucji: Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) oraz Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE). Ta interdyscyplinarna struktura ma zapewnić kompleksowy nadzór nad różnymi aspektami systemów sztucznej inteligencji.

Zadania i kompetencje komisji

Do zadań KRiBSI należeć będzie kontrola przestrzegania unijnych i krajowych przepisów o AI, wydawanie decyzji i postanowień, prowadzenie działań informacyjnych i edukacyjnych, współpraca z organami krajowymi i unijnymi oraz wspieranie rozwoju innowacji. Komisja będzie także prowadzić rejestr skarg, wydawać opinie indywidualne i wyjaśnienia dotyczące stosowania przepisów.

Ważnym aspektem działalności KRiBSI będzie reagowanie na poważne incydenty związane z bezpieczeństwem systemów sztucznej inteligencji. Komisja będzie mogła interweniować w sytuacjach, gdy system AI zagraża życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu lub prawom podstawowym obywateli.

Piaskownice regulacyjne — wsparcie dla innowacji

Ustawa wprowadza instrument wsparcia dla przedsiębiorców — piaskownice regulacyjne, czyli kontrolowane środowiska testowania innowacyjnych systemów sztucznej inteligencji. Rozwiązanie to ma na celu ułatwienie firmom rozwijania nowych technologii bez konieczności pełnego dostosowania się do skomplikowanych obowiązków regulacyjnych na wczesnych etapach rozwoju.

Mikro-, mali i średni przedsiębiorcy będą zwolnieni z opłat za udział w piaskownicach regulacyjnych. Ponadto firmy będą mogły występować do KRiBSI o opinie indywidualne i wyjaśnienia dotyczące stosowania przepisów. Kluczowe jest to, że brak wydania opinii w terminie będzie traktowany jako akceptacja stanowiska przedstawionego we wniosku — co daje przedsiębiorcom pewność prawną.

Minister cyfryzacji otrzyma także uprawnienia do udzielania pomocy finansowej na badania naukowe i prace rozwojowe dotyczące AI oraz finansowania programów i projektów ze środków budżetu państwa i budżetu Unii Europejskiej.

Jak będą rozpatrywane skargi na naruszenia przepisów o AI?

Ustawa wprowadza mechanizm ochrony obywateli przed naruszeniami przepisów o sztucznej inteligencji. Obywatel, który uzna, że system AI naruszył jego prawa, będzie mógł zawiadomić KRiBSI. Postępowanie skargowe zakończy się wydaniem decyzji komisji.

Od decyzji komisji przysługiwać będzie odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Wybór tego sądu uzasadniony jest potrzebą specjalizacji oraz wysokimi wymaganiami co do znajomości spraw z zakresu technologii cyfrowych i nadzoru rynku. To rozwiązanie gwarantuje, że sprawy dotyczące algorytmów będą rozpatrywane przez sędziów z odpowiednią wiedzą techniczną.

Wyłączenia z zakresu ustawy

Nowe przepisy nie będą obejmować spraw związanych z obroną narodową oraz bezpieczeństwem narodowym, objętych działaniami służb specjalnych, w tym Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego. To rozwiązanie uzasadnione jest potrzebą ochrony wrażliwych informacji dotyczących bezpieczeństwa państwa.

Strategia Polski — z klienta na twórcę technologii

Wicepremier Krzysztof Gawkowski podkreślił podczas debaty sejmowej, że ustawa o systemach sztucznej inteligencji jest ważnym krokiem w budowie przejrzystego, innowacyjnego i bezpiecznego systemu AI w Polsce. Kluczowa jest jego wizja przejścia Polski z roli “lokatora, który jedynie opłaca czynsz i korzysta z zagranicznych rozwiązań” do roli “architekta tych systemów”.

“Sprawiamy, że Polska przestaje być tylko rynkiem zbytu, a staje się sercem cyfrowego rozwoju w Europie” — powiedział Gawkowski. Ta retoryka odzwierciedla ambicję, by Polska nie tylko implementowała unijne regulacje, ale stała się liderem w europejskiej strategii sztucznej inteligencji.

Konsensus polityczny mimo wcześniejszych sporów

Podczas prac legislacyjnych pojawiły się spory dotyczące sposobu powoływania władz komisji. Partia Prawo i Sprawiedliwość postulowała jej odpolitycznienie i chciała, by szef KRiBSI był wybierany większością kwalifikowaną (3/5 głosów), co wymuszałoby szersze porozumienie polityczne. Opozycja proponowała również zmianę trybu wyłaniania wiceprzewodniczących komisji, z udziałem instytucji zewnętrznych takich jak Społeczna Rada ds. AI, Rzecznik Praw Obywatelskich czy prezes Polskiej Akademii Nauk.

Pomimo tych rozbieżności, PiS ostatecznie głosował za ustawą. Poseł tej partii Piotr Uściński uzasadniał to stwierdzeniem: “jest szansa na to, żeby Polska była jednym z liderów na świecie w zakresie sztucznej inteligencji i trzeba robić wszystko, żeby to się wydarzyło”. To pokazuje, że kwestia regulacji AI transcenduje podziały polityczne — wszyscy dostrzegają jej strategiczne znaczenie.

Kluczowa data: 2 sierpnia 2026 r.

Z punktu widzenia krajowych przepisów kluczowa jest data 2 sierpnia 2026 r., kiedy unijne rozporządzenie AI Act zacznie być stosowane w większości obszarów, w tym w systemach wysokiego ryzyka (np. systemy HR, scoring kredytowy). Polska ustawa o sztucznej inteligencji musi być gotowa do tego czasu, aby zapewnić spójne wdrażanie unijnych wymogów na poziomie krajowym.

Co to oznacza dla Polski i jej gospodarki

Uchwalenie ustawy o systemach sztucznej inteligencji to sygnał dla inwestorów, że Polska tworzy sprzyjające warunki dla rozwoju sektora technologicznego. Piaskownice regulacyjne i wsparcie finansowe dla badań i prac rozwojowych mogą przyciągnąć zarówno polskie startupy, jak i międzynarodowe korporacje technologiczne szukające miejsc do testowania innowacyjnych rozwiązań.

Jednocześnie ustawa chroni obywateli poprzez mechanizmy nadzoru i możliwość składania skarg na naruszenia przepisów o AI. To balans między wspieraniem innowacji a zapewnieniem bezpieczeństwa i praw podstawowych — fundamentalny dla zaufania publicznego do technologii sztucznej inteligencji.