Sejm przyjął ustawę o wsparciu dla artystów. Przejdzie do komisji

Sejm nie odrzucił projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów, głosując w piątek przeciwko wnioskowi o jego odrzucenie w pierwszym czytaniu. Za przyjęciem wniosku o odrzucenie projektu głosowało 199 posłów, przeciw było 233, jedna osoba wstrzymała się od głosu. Decyzja oznacza, że projekt przejdzie do dalszych prac legislacyjnych w komisjach sejmowych.

Czym jest projekt ustawy o wsparciu dla artystów?

Projekt przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma na celu włączenie artystów do systemu ubezpieczeń społecznych w sposób adekwatny do specyfiki ich pracy. Przepisy mają przede wszystkim charakter socjalny — ich głównym beneficjentami są artyści o najniższych i nieregularnych dochodach.

Artysta z niewielkim dochodem otrzyma dopłaty do składek ZUS, będzie mógł korzystać ze świadczeń chorobowych oraz urlopów macierzyńskich, a także z pomocy przy zmianie zawodu. Ustawa nie wprowadza specjalnych emerytur ani wcześniejszych emerytur — celem jest włączenie najmniej zarabiających artystów do normalnego, powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych.

Jak przebiegało głosowanie w Sejnie?

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy odbyło się w czwartek. W piątek Sejm głosował nad wnioskami o odrzucenie projektu. Oprócz wniosków złożonych przez PiS i Konfederację, reprezentanci klubu Centrum wnieśli o dodatkowe skierowanie projektu do sejmowej Komisji do Spraw Deregulacji — 38 posłów było za, przeciw opowiedziało się 220, a 176 wstrzymało się od głosu.

Projekt ostatecznie skierowano do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu oraz do Komisji do Spraw Deregulacji.

Jakie były główne argumenty w debacie?

Stanowisko opozycji — PiS i Konfederacja

Poseł PiS Norbert Kaczmarczyk powołał się na badania, według których 80 procent obywateli opowiada się przeciwko ustawie. Argumentował, że w Polsce funkcjonują miliony przedsiębiorców, którzy również mają nieregularne dochody i muszą zadbać o odprowadzanie swoich składek. Podważył zdolność budżetu państwa do finansowania tego typu projektów.

Bartłomiej Pejo z Konfederacji ocenił, że jeśli czyjaś twórczość nie znajduje odbiorców i nie pozwala na samodzielne utrzymanie, to nie mamy do czynienia z zawodem artysty, lecz z prywatnym hobby. Stwierdził, że tworzenie dzieł, których nikt nie chce oglądać ani kupować, nie daje nikomu moralnego ani prawnego mandatu do sięgania do kieszeni podatników.

Stanowisko koalicji rządowej

Urszula Augustyn z Koalicji Obywatelskiej zwróciła uwagę, że ustawa to obowiązek wobec ludzi, którzy dzielą się swoimi zdolnościami, inteligencją, kreatywnością i pasjami. Wyjaśniła, że ustawa nie wypłaci pieniędzy celebrytom, ale wpłaci je na fundusz ubezpieczeń tylko wtedy, kiedy artysta pracujący projektowo nie zawsze ma możliwość płacenia składek.

Dorota Olko z Lewicy podkreśliła, że wokół projektu wybuchła dyskusja pełna przekłamań i manipulacji. Zaznaczył, że ustawa nie wprowadza żadnych specjalnych emerytur ani innego wyliczania — celem jest włączenie najmniej zarabiających artystów do normalnego systemu ubezpieczeń społecznych.

Michał Gramatyka z Polski 2050 przypomniał, że państwo dopłaca miliardy złotych do świadczeń społecznych, dopłaca rolnikom, finansuje emerytury górników, policjantów i dokłada się do składek księży. Argumentował, że właśnie tak polskie państwo dba o polskich obywateli i właśnie tak dzisiaj należy zadbać o osoby sprawujące zawody artystyczne.

Wątpliwości środowiska — PSL

Agnieszka Kłopotek z PSL-TD stwierdziła, że potrzeba stworzenia mechanizmu weryfikacji osób ubiegających się o wsparcie jest zrozumiała. Postulowała, aby procedura była maksymalnie przejrzysta, sprawiedliwa i wolna od uznaniowości. Pytała o organizację udziału przedstawicieli różnych środowisk twórczych w procesie opiniowania oraz o skuteczny i szybki tryb odwoławczy dla osób, które nie uzyskają statusu artysty zawodowego.

Co to oznacza dla artystów i budżetu?

Przyjęcie projektu przez Sejm oznacza, że dyskusja nad wsparciem dla artystów będzie kontynuowana w komisjach. Ustawa, jeśli zostanie uchwalona, ma rozwiązać problem artystów pracujących na zlecenie lub projektowo, którzy mają trudności z regularnym opłacaniem składek do ZUS i pozostają bez podstawowych świadczeń socjalnych.

Zjednoczone stanowisko koalicji rządowej (KO, Lewica, Polska 2050) przeciwko odrzuceniu projektu sugeruje, że ustawa ma szanse na przejście przez kolejne etapy legislacji. Jednak uwagi PSL dotyczące przejrzystości procedury weryfikacji mogą wpłynąć na ostateczny kształt przepisów. Opozycja będzie prawdopodobnie kontynuować argumenty dotyczące kosztów dla budżetu i równego traktowania innych grup zawodowych o nieregularnych dochodach.