Podatek od pieniędzy: Sejm przegłosował zmiany dla oszczędzających
Sejm uchwalił ustawę o Osobistych Kontach Inwestycyjnych. Do 100 tys. zł bez podatku od zysków, ale aktywa powyżej tego progu będą opodatkowane.
Sejm przegłosował ustawę o Osobistych Kontach Inwestycyjnych, która zmienia fundamentalnie podejście państwa do opodatkowania oszczędności i inwestycji Polaków. Reforma wprowadza system zachęt dla inwestujących, jednocześnie podwyższając obciążenia dla tych, którzy biernie trzymają pieniądze na kontach.
Osobiste Konto Inwestycyjne: co to jest i jak działa?
Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI) to nowe narzędzie finansowe, które pozwala inwestorom zgromadzić do 100 tys. zł i uniknąć 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych (podatku Belki). Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański określił tę zmianę jako “największą od lat zmianę dla indywidualnych inwestorów i największy projekt budowy krajowego kapitału napędzającego rozwój polskiej gospodarki”.
Rachunek można założyć w domu maklerskim lub Towarzystwie Funduszy Inwestycyjnych (TFI). Do końca 2027 r. każda osoba może mieć tylko jedno OKI, ale od 2028 r. będzie możliwość otwarcia kilku kont w różnych instytucjach. Łączny limit 100 tys. zł pozostanie bez zmian, niezależnie od liczby kont.
Limit zwolnienia zależy od rodzaju aktywów
Ważne zastrzeżenie: nie wszystkie aktywa mogą być ulokowane na pełną kwotę 100 tys. zł bez podatku. W przypadku lokat bankowych i obligacji detalicznych Skarbu Państwa łączna kwota zwolniona z opodatkowania wynosi tylko 25 tys. zł. Pozostałe aktywa (akcje, fundusze inwestycyjne, obligacje korporacyjne) mogą być ulokowane do pełnego limitu 100 tys. zł.
Nowy “podatek od pieniędzy” — jak działa opodatkowanie powyżej limitu?
Aktywa zgromadzone powyżej 100 tys. zł będą opodatkowane nową daniną, która zastępuje dotychczasowy podatek Belki. Stawka tej opłaty wynosi 0,85 proc. rocznie i jest obliczana jako iloczyn 19 proc. i stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Obecna stawka podatku | 0,85 proc. rocznie |
| Stopa minimalna | 0,1 proc. rocznie |
| Stopa maksymalna | 19 proc. rocznie |
| Sposób obliczania | 19 proc. × stopa referencyjna NBP |
| Częstotliwość obliczania | Codziennie od przeliczanego stanu aktywów |
| Limit zwolnienia (ogólnie) | 100 tys. zł |
| Limit zwolnienia (lokaty i obligacje SP) | 25 tys. zł |
Dynamika stawki podatku
Kluczową cechą nowego podatku jest jego dynamika. Wraz ze wzrostem stóp procentowych NBP stawka opłaty będzie rosnąć, a wraz z ich spadkiem będzie maleć. Oznacza to, że podatek nie jest stały — jego wysokość zmienia się w zależności od warunków makroekonomicznych. Obecna stawka 0,85 proc. może się zmienić już w przyszłym roku, jeśli NBP zmieni swoją politykę monetarną.
Co to oznacza dla oszczędzających?
Reforma wprowadza wyraźny sygnał ze strony państwa: bierne trzymanie pieniędzy na koncie oszczędnościowym przestaje być neutralne podatkowo. Osoby, które nie zdecydują się na inwestowanie w ramach OKI, będą płacić podatek od aktywów powyżej 100 tys. zł, nawet jeśli nie osiągną żadnych zysków.
Dla inwestorów długoterminowych zmiana oznacza znaczące oszczędności. Inwestor, który zarobi 50 tys. zł na akcjach w ramach OKI, nie zapłaci podatku Belki (czyli zaoszczędzi 9,5 tys. zł). Tymczasem osoba, która trzyma 150 tys. zł na koncie bez inwestowania, zapłaci rocznie 0,85 proc. od 50 tys. zł powyżej limitu, czyli około 425 zł.
Strategia państwa: promowanie kapitału krajowego
Reforma wpisuje się w szerszą strategię zmierzającą do zwiększenia udziału gospodarstw domowych w rynku kapitałowym. Polska gospodarka potrzebuje kapitału, a dotychczasowy system opodatkowania nie zachęcał zwykłych obywateli do inwestowania. Depozyty bankowe były preferowane, a ich oprocentowanie było wystarczająco wysokie, aby konkurować z ryzykowniejszymi inwestycjami na giełdzie.
Nowa reforma odwraca tę logikę. Państwo mówi jasno: jeśli chcesz uniknąć podatków, musisz inwestować. To przesunięcie akcentów ma długoterminowe konsekwencje dla polskiego rynku kapitałowego i struktury finansowania gospodarki.
Praktyczne implikacje dla różnych grup inwestorów
Młodsi inwestorzy, którzy dopiero zaczynają budować kapitał, mogą w pełni skorzystać z OKI — mogą zarabiać na wzroście akcji bez podatku do momentu osiągnięcia 100 tys. zł. Osoby z większym kapitałem będą musiały zdecydować, czy część aktywów ulokować w OKI (i uniknąć podatku), czy trzymać na zwykłych rachunkach i płacić nową daninę od aktywów.
Oszczędzający, którzy preferowali bezpieczne lokaty bankowe, stanęli przed dylematem: albo zaakceptować niższe oprocentowanie i podatek od aktywów powyżej 100 tys. zł, albo przejść na bardziej ryzykowne inwestycje w ramach OKI. Ta zmiana może znacząco wpłynąć na alokację kapitału w polskiej gospodarce w ciągu następnych lat.
Najczęstsze pytania
Co to jest Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI)?
OKI to dedykowany rachunek inwestycyjny, na którym można zgromadzić do 100 tys. zł i uniknąć podatku od zysków kapitałowych (19 proc.). Dla lokat bankowych i obligacji Skarbu Państwa limit wynosi 25 tys. zł. Rachunek można założyć w domu maklerskim lub Towarzystwie Funduszy Inwestycyjnych.
Ile wynosi nowy podatek od pieniędzy powyżej 100 tys. zł?
Nowa danina wynosi 0,85 proc. rocznie od aktywów powyżej 100 tys. zł i zmienia się w zależności od stóp procentowych NBP. Stawka nie może być niższa niż 0,1 proc. ani wyższa niż 19 proc. Podatek obliczany jest codziennie od przeliczanego stanu aktywów.
Czy mogę mieć wiele OKI jednocześnie?
Do końca 2027 r. można założyć tylko jedno OKI. Od 2028 r. będzie możliwość otworzenia kilku kont w różnych instytucjach, ale łączny limit 100 tys. zł pozostanie bez zmian — niezależnie od liczby kont.
Jakie są różnice między OKI a zwykłym rachunkiem maklerskim?
Na OKI do 100 tys. zł nie płacisz podatku od zysków kapitałowych (19 proc.), podczas gdy na zwykłym rachunku musisz zapłacić tę daninę. OKI ma jednak limit i wymaga spełnienia określonych warunków, podczas gdy zwykły rachunek nie ma ograniczeń.
Kiedy wchodzą w życie nowe przepisy?
Ustawa o OKI została przegłosowana przez Sejm w lipcu 2024 r. Szczegółowe terminy wdrożenia mogą różnić się w zależności od instytucji finansowej, ale przepisy będą obowiązywać od 2025 r., z pewnymi wyjątkami dla wielokrotnych OKI od 2028 r.
Na podstawie: Business Insider Polska. Tekst opracowany redakcyjnie.