Czy ograniczenia prawa do azylu na granicy z Białorusią będą kontynuowane?

Tak, Rada Ministrów przedłużyła ograniczenia na kolejne 60 dni od 20 lipca 2025 roku. To już trzecie przedłużenie przepisów wprowadzonych 27 marca 2025 roku.

Kto może ubiegać się o azyl mimo ograniczeń?

Straż Graniczna może przyjmować wnioski od osób szczególnie narażonych: małoletnich bez opieki, kobiet w ciąży, osób wymagających szczególnego traktowania ze względu na wiek lub stan zdrowia, oraz gdy istnieje ryzyko poważnej krzywdy w kraju pochodzenia.

Jaka jest podstawa prawna dla ograniczeń azylu?

Podstawą jest tzw. ustawa azylowa przyjęta w grudniu 2024 roku, na podstawie której wydawane są rozporządzenia przedłużające ograniczenia.

Jakie są zastrzeżenia organizacji pozarządowych wobec tych przepisów?

Organizacje zajmujące się pomocą uchodźcom twierdzą, że ograniczenia naruszają art. 56 ust. 2 Konstytucji RP gwarantujący cudzoziemcom prawo do ubiegania się o status uchodźcy oraz sprzeczne są z konwencją dotyczącą statusu uchodźców z 1951 roku.

Dlaczego rząd wprowadza ograniczenia do azylu?

Rząd argumentuje, że ograniczenia są konieczne do przeciwdziałania wykorzystywaniu migracji przez Białoruś we współpracy z Rosją i międzynarodowymi grupami przestępczymi organizującymi przerzut migrantów do Unii Europejskiej.

Rząd przedłuża ograniczenie prawa do azylu na granicy z Białorusią

Rada Ministrów planuje przedłużenie ograniczeń do ubiegania się o azyl na granicy polsko-białoruskiej do 20 lipca.

Rząd Polski przedłuża ograniczenie prawa do azylu na granicy z Białorusią na kolejne 60 dni, począwszy od 20 lipca 2025 roku. Informacja o tym projekcie rozporządzenia pojawiła się w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.

To już trzecie przedłużenie czasowego ograniczenia, które po raz pierwszy wprowadzono 27 marca 2025 roku. Przepisy obowiązują od 21 maja 2025 roku i będą kontynuowane aż do września 2025 roku. Rozporządzenie wydawane jest na podstawie tzw. ustawy azylowej, którą Sejm przyjął w grudniu 2024 roku.

Czym jest ograniczenie prawa do azylu?

Ograniczenie prawa do azylu na granicy z Białorusią oznacza, że cudzoziemcy próbujący wkroczyć na terytorium Polski nie mogą automatycznie ubiegać się o ochronę międzynarodową. Przepisy zawężają możliwość złożenia wniosku o status uchodźcy, co stanowi znaczące zmniejszenie dostępu do procedury azylowej w stosunku do standardowych warunków obowiązujących na terenie Unii Europejskiej.

Wyjątki od ograniczeń — kto może ubiegać się o azyl?

Pomimo wprowadzonych ograniczeń, Straż Graniczna ma obowiązek przyjmować wnioski o ochronę międzynarodową od osób szczególnie narażonych. Do tej grupy należą:

małoletni bez opieki dorosłych,
kobiety w ciąży,
osoby wymagające szczególnego traktowania ze względu na zaawansowany wiek,
osoby z poważnymi problemami zdrowotnymi,
osoby, wobec których istnieje realne ryzyko poważnej krzywdy w kraju pochodzenia.

Wyjątki te są ważne, gdyż zapewniają minimalny dostęp do procedury azylowej dla najbardziej wrażliwych grup. Stanowią one kompromis między bezpieczeństwem granicy a międzynarodowymi zobowiązaniami Polski wobec osób w niebezpieczeństwie.

Argumentacja rządu — bezpieczeństwo czy polityka?

Rząd uzasadnia przedłużanie ograniczeń koniecznością przeciwdziałania wykorzystywaniu migracji przez Białoruś. Według stanowiska władz, działania te są prowadzone we współpracy z Rosją oraz międzynarodowymi grupami przestępczymi, które organizują przerzut migrantów do Unii Europejskiej. Rząd traktuje to zagadnienie jako kwestię bezpieczeństwa państwa i granic zewnętrznych Unii Europejskiej.

Taka interpretacja sytuacji znajduje poparcie w dyskursie politycznym, gdzie migracja przymusowa jest postrzegana jako zagrożenie hybrydowe — forma presji geopolitycznej Białorusi i Rosji na Unię Europejską.

Sprzeciw organizacji pozarządowych

Przeciwko przedłużaniu ograniczeń protestują organizacje społeczne zajmujące się pomocą uchodźcom i ochroną praw człowieka. Ich stanowisko jest jednoznaczne: przepisy są niezgodne z obowiązującym porządkiem prawnym Polski i międzynarodowymi umowami.

Organizacje wskazują na sprzeczność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, szczególnie z artykułem 56 ustęp 2, który gwarantuje cudzoziemcom prawo do ubiegania się o status uchodźcy. Argumentują również, że ograniczenia naruszają zobowiązania wynikające z konwencji dotyczącej statusu uchodźców z 1951 roku — fundamentalnego dokumentu międzynarodowego regulującego ochronę osób zmuszonych do opuszczenia swojego kraju.

Kontekst polityczny i międzynarodowy

Decyzja o przedłużeniu ograniczeń wpisuje się w szerszy kontekst europejskiej polityki migracyjnej, która w ostatnich latach uległa zaostrzeniu. Polska, jako kraj przygranicznego z Białorusią, znajduje się na linii frontu tego konfliktu. Jednocześnie stanowisko rządu odzwierciedla zmianę podejścia do kwestii azylu — od liberalniejszego stanowiska poprzedniego rządu do bardziej restrykcyjnego podejścia.

Przedłużanie ograniczeń przez kolejne 60-dniowe okresy wskazuje, że rząd nie planuje szybkiego powrotu do standardowych procedur azylowych. Taka strategia sugeruje postrzeganie sytuacji na granicy jako długotrwałego problemu wymagającego stałych środków zaradczych.

Co to oznacza dla praktyki

Dla osób szukających schronienia przed wojną lub prześladowaniem oznacza to znaczne utrudnienia w dostępie do procedury azylowej na granicy polsko-białoruskiej. Praktycznie rzecz biorąc, większość migrantów nie będzie mogła złożyć wniosku o azyl w standardowym trybie, co zmusza ich do szukania alternatywnych tras lub pozostania w niezabezpieczonych warunkach.

Dla Polski oznacza to kontynuację polityki twardej granicy, która ma na celu zarówno ochronę bezpieczeństwa wewnętrznego, jak i odpowiedź na działania Białorusi. Jednocześnie przedłużające się ograniczenia mogą stanowić przedmiot sporów prawnych, szczególnie jeśli organizacje pozarządowe zdecydują się na sądowe kwestionowanie zgodności przepisów z konstytucją i międzynarodowym prawem.