Komisja za Gregorczyk-Abram na RPO. Głosowanie w Sejmu

Komisja sejmowa pozytywnie zaopiniowała kandydaturę Sylwii Gregorczyk-Abram na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, co stanowi kluczowy krok w procedurze wyboru następcy prof. Marcina Wiącka. Za kandydaturą adwokatki głosowało 18 posłów, 9 było przeciw, a nikt nie wstrzymał się od głosu.

Wyniki głosowania w komisji

Komisja sejmowa, w której zasiada 38 posłów (19 z koalicji rządowej, 18 z opozycji i jeden niezrzeszony), wyraźnie wykazała różnicę zdań między obozami politycznymi. Drugą kandydatką była osoba wspierana przez opozycję — Adam Borowski, który otrzymał zaledwie 10 głosów za i 18 przeciw.

Kandydat	Głosy za	Głosy przeciw	Wstrzymani
Sylwia Gregorczyk-Abram	18	9	0
Adam Borowski	10	18	0

Wynik głosowania w komisji odzwierciedla rozkład sił w parlamencie i stanowiska poszczególnych obozów politycznych. Koalicja rządowa, dysponująca większością w komisji, solidnie poparła kandydaturę Gregorczyk-Abram, podczas gdy opozycja konsekwentnie głosowała na Borowskiego.

Kim jest Sylwia Gregorczyk-Abram?

Sylwia Gregorczyk-Abram to adwokatka i obrończyni praw człowieka z ponad 20-letnim doświadczeniem w działalności społecznej. Od 2010 roku łączy aktywizm z praktyką zawodową, angażując się w sprawy ochrony standardów praw człowieka. Jest współzałożycielką inicjatywy Wolne Sądy i Komitetu Obrony Sprawiedliwości, a także członkinią zarządu Stowarzyszenia im. prof. Zbigniewa Hołdy.

W maju 2025 roku Gregorczyk-Abram została przewodniczącą komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015-2023, działającej przy Ministerstwie Sprawiedliwości. Posłanka Katarzyna Piekarska (Koalicja Obywatelska) podkreśliła podczas prezentacji kandydatury, że Gregorczyk-Abram “udowodniła wysoki poziom wiedzy merytorycznej, dający gwarancję właściwego sprawowania powierzonych jej obowiązków”.

Kim jest Adam Borowski?

Adam Borowski to działacz opozycji demokratycznej, represjonowany przez aparat bezpieczeństwa w czasach PRL. Za działalność na rzecz przemian demokratycznych w Polsce został odznaczony w 2006 roku przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1995 roku był założycielem, a w latach 2000-2006 przewodniczącym Komitetu Polska-Czeczenia. W latach 2008-2010 pełnił funkcję społecznego doradcy RPO ds. uchodźców czeczeńskich. Obecnie jest szefem warszawskiego klubu “Gazety Polskiej”.

Poseł Mariusz Gosek (PiS), prezentując kandydaturę Borowskiego, podkreślił, że “rolą RPO jest stać na straży praw i wolności każdego obywatela, niezależnie od jego przekonań” i że Polska potrzebuje “rzecznika odważnego, niezależnego i odpornego na naciski”.

Procedura wyboru RPO i przyszłe kroki

Decyzję w sprawie kandydatur podejmie teraz pełny Sejm w piątek w ramach bloku głosowań przewidzianego na obecnym posiedzeniu. Po wyborze kandydata przez posłów Senat wyrazi zgodę lub odmówi jej na kandydata wybranego wcześniej przez posłów. Procedura ta jest standardowa — Sejm wybiera, Senat zatwierdza.

Kadencja obecnego Rzecznika Praw Obywatelskich prof. Marcina Wiącka, który objął urząd w 2021 roku, kończy się 23 lipca 2025 roku. Dlatego właśnie konieczne jest szybkie przeprowadzenie procedury wyboru następcy.

Wymagania do pełnienia funkcji RPO

Zgodnie z ustawą o Rzeczniku Praw Obywatelskich, rzecznikiem może być obywatel polski wyróżniający się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem ze względu na swe walory moralne i wrażliwość społeczną. Rzecznik stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP oraz w innych aktach normatywnych, w tym również na straży realizacji zasady równego traktowania.

W sprawach o ochronę wolności i praw człowieka i obywatela Rzecznik bada, czy wskutek działania lub zaniechania organów, organizacji i instytucji obowiązanych do przestrzegania i realizacji tych wolności i praw nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej. Ta sama osoba nie może być rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje — jedna trwa pięć lat, co oznacza, że maksymalny okres to 10 lat.

Historia stanowiska RPO w Polsce

Pierwszym Rzecznikiem Praw Obywatelskich była prof. Ewa Łętowska, powołana przez Sejm 19 listopada 1987 roku. Po niej funkcję pełnili: prof. Tadeusz Zieliński, prof. Adam Zieliński, prof. Andrzej Zoll, dr Janusz Kochanowski, dr hab. Irena Lipowicz, prof. Adam Bodnar oraz prof. Marcin Wiącek. Historia stanowiska pokazuje, że funkcja ta przyciąga osoby o wysokich kompetencjach i autorytetcie moralnym.

Co to oznacza dla systemu ochrony praw obywatelskich

Wybór nowego Rzecznika Praw Obywatelskich jest kluczowy dla systemu ochrony praw i wolności w Polsce. Niezależnie od tego, kto zostanie wybrany w piątkowym głosowaniu Sejmu, instytucja RPO będzie kontynuować swoją misję stania na straży konstytucyjnych praw obywateli. Różnica między kandydatami dotyczy przede wszystkim doświadczenia — Gregorczyk-Abram reprezentuje nowoczesne podejście do ochrony praw człowieka poprzez aktywizm i praktykę adwokacką, podczas gdy Borowski symbolizuje pokolenie walczące o demokrację w czasach PRL. Ostateczna decyzja Sejmu w piątek będzie odzwierciedlać wizję, jaka powinna przyświecać instytucji RPO w nadchodzących latach.