Bezwarunkowy dochód podstawowy: Sejm odrzucił projekt 2403 zł

Bezwarunkowy dochód podstawowy w wysokości 2403 zł miesięcznie nie będzie pilotażem w Polsce — Sejmowa Komisja do Spraw Petycji jednogłośnie odrzuciła tę propozycję w połowie 2025 roku. Projekt, który ponownie pojawił się w debacie publicznej, zakładał wypłatę stałego świadczenia każdemu uprawnionemu obywatelowi niezależnie od jego dochodów i zatrudnienia, ale parlamentarzyści nie wyrazili dla niego poparcia.

Co proponowała petycja o bezwarunkowym dochodzie podstawowym?

Do Sejmu złożono petycję dotyczącą wprowadzenia pilotażowego programu bezwarunkowego dochodu podstawowego. Projekt zakładał, że każda uprawniona osoba otrzymywałaby stałe, miesięczne wsparcie finansowe wypłacane niezależnie od osiąganych dochodów i wykonywanej pracy. Świadczenie miałoby wynosić dokładnie 2403 zł miesięcznie — kwota stanowiąca 50 procent aktualnego minimalnego wynagrodzenia brutto.

Uprawnieni byliby obywatele od trzeciego roku życia. Wyjątek stanowiłaby grupa dzieci w wieku od 3 do 5 lat, których rodzice mogliby dobrowolnie zdecydować o udziale w programie, ponieważ dla tej grupy wiekowej dostępne są już inne mechanizmy wsparcia.

Jak działałby bezwarunkowy dochód podstawowy?

Bezwarunkowy dochód podstawowy (BDP) to koncepcja polegająca na zapewnieniu każdemu obywatelowi minimalnego poziomu bezpieczeństwa ekonomicznego poprzez regularne, bezwarunkowe świadczenie pieniężne. W przeciwieństwie do tradycyjnych programów socjalnych, BDP nie wymaga spełniania żadnych kryteriów dochodowych, zawodowych ani innych warunków — każdy uprawniony obywatel otrzymywałby tę samą kwotę.

Ideą stojącą za tym rozwiązaniem jest uproszczenie systemu wsparcia społecznego i zmniejszenie biurokracji. Zamiast wielu odrębnych programów skierowanych do różnych grup, wszyscy obywatele otrzymywaliby jedno, uniwersalne świadczenie.

Jakie były główne przeszkody dla projektu?

Sejmowa Komisja do Spraw Petycji jednogłośnie zdecydowała o nieuwzględnieniu propozycji. Decyzja ta była wynikiem kilku istotnych wątpliwości i przeszkód.

Pierwsza dotyczyła struktury istniejącego systemu świadczeń. Projekt zakładał, że wprowadzenie BDP mogłoby wiązać się ze zmianami w obecnym systemie — rozważano m.in. rezygnację z programu 800 plus oraz 13. i 14. emerytury. Dla wielu parlamentarzystów oznaczało to zmianę fundamentalnych elementów polskiego systemu ochrony społecznej, co stanowiło istotną przeszkodę.

Druga przeszkoda była finansowa. Analizy poświęcone BDP zwracały uwagę na kluczową kwestię: wdrożenie tak szerokiego programu wymagałoby wskazania stabilnych i odpowiednio dużych źródeł pokrycia jego kosztów. Projekt nie zawierał konkretnego planu finansowania, co uniemożliwiało realistyczną ocenę jego wykonalności.

Stanowisko Ministerstwa Finansów

Ministerstwo Finansów wyraźnie dystansowało się od propozycji. Resort poinformował, że nie prowadzi obecnie działań związanych z opracowaniem regulacji umożliwiających wprowadzenie bezwarunkowego dochodu podstawowego oraz nie zamierza realizować takiego programu. Oficjalne stanowisko rządu było zatem jednoznaczne — BDP nie jest priorytetem dla administracji.

Co to oznacza dla systemu świadczeń w Polsce?

Odrzucenie projektu bezwarunkowego dochodu podstawowego oznacza, że polski system ochrony społecznej pozostanie oparty na obecnych, warunkowych programach wsparcia. Świadczenia takie jak 800 plus, emerytury czy zasiłki będą nadal przyznawane na podstawie spełniania określonych kryteriów — dochodowych, wiekowych czy zatrudnieniowych.

Decyzja Sejmu odzwierciedla sceptycyzm polskich polityków wobec radykalnych zmian w systemie socjalnym. Bezwarunkowy dochód podstawowy to koncepcja dyskutowana na całym świecie, ale jej wdrożenie wymaga nie tylko politycznej woli, ale także precyzyjnego zaplanowania finansowego i społecznego. Polska na tym etapie nie jest gotowa do takiego eksperymentu.

Debata publiczna wokół BDP będzie zapewne kontynuowana, zwłaszcza w kontekście zmian na rynku pracy i automatyzacji. Jednak bez wsparcia rządu i parlamentu projekt pozostaje jedynie teoretyczną propozycją.