Sejm przyjął ustawę o dopłatach do składek dla artystów

Ustawa o dopłatach do składek dla artystów o niskich dochodach została przyjęta przez Sejm i ma wesprzeć twórców, których zarobki z pracy artystycznej są najniższe. Autorką projektu jest ministerka kultury Marta Cienkowska.

Kto może dostać dopłatę do składek?

Dopłaty adresowane są do artystów, których średni roczny dochód z trzech lat nie przekracza 125% minimalnego wynagrodzenia. Według założeń roczny próg to około 68 tys. zł brutto. Przy ocenie uwzględnia się wszystkie źródła przychodu, w tym wpływy z praw autorskich.

Z pomocy może skorzystać około 21 tys. twórców. Wśród grup wymienionych w projekcie są architekci, tancerze, piosenkarze, aktorzy, cyrkowcy oraz twórcy ludowi.

Czy wystarczy deklaracja?

Nie. Ustawa wymaga udokumentowanego dorobku oraz przychodów z twórczości w każdym z trzech lat. Ministerka kultury podkreśliła w rozmowie z Next Gazeta.pl, że „trzeba wykazać udokumentowany dorobek, to, że twórczość stanowi istotną część aktywności zawodowej”.

Warto zauważyć, że nie powstanie rejestr artystów. Oznacza to, że uprawnienia będą weryfikowane na podstawie dokumentów, a nie wpisu w osobnym spisie.

Jak działa dopłata?

Wsparcie ma formę bezgotówkową. Pieniądze trafiają bezpośrednio do ZUS i uzupełniają składki do poziomu minimalnego wynagrodzenia. Dzięki temu artysta nie otrzymuje przelewu na konto, lecz jego obowiązek składkowy zostaje częściowo pokryty przez państwo.

Ile będzie kosztował system?

Szacowany koszt w 2027 roku to około 375 mln zł, finansowany z budżetu państwa. Podział wydatków przedstawia poniższa tabela.

Pozycja	Kwota w 2027 r.
Dopłaty do składek	252 mln zł
Zasiłki i świadczenia	101 mln zł
Obsługa	21 mln zł
Razem (ok.)	375 mln zł

Koszty administracyjne mają wynieść niecałe 6% wydatków w 2027 roku, a w czwartym roku obowiązywania ustawy nieco ponad 2%. Dla ustawy o takim zakresie to niski udział obsługi w całości wydatków.

Ustawa przewiduje też limit wydatków na lata 2027–2036 z mechanizmem korygującym. Ewaluacja ma nastąpić po trzech latach.

Dlaczego Sejm głosował podzielnie?

Głosowanie zakończyło się wynikiem 232 głosy za, 197 przeciw i 4 wstrzymujące się. Wniosek o skierowanie projektu na trzecie czytanie bez kierowania do komisji został poparty. Krytykę wobec ustawy zgłosili posłowie Konfederacji, a Konfederacja Korony Polskiej domagała się jej odrzucenia.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą lub zarabiasz głównie jako przedsiębiorca, nie skorzystasz z tej dopłaty. Przedsiębiorcy są wyłączeni z systemu, a samo prowadzenie działalności wygasza status artysty. Twórcy, którzy rozważają założenie firmy, powinni przeanalizować, czy zmiana formy zatrudnienia nie pozbawi ich wsparcia.

Artysta ubiegający się o dopłatę powinien już teraz gromadzić dokumenty potwierdzające dorobek i przychody z twórczości za ostatnie trzy lata. Dochody z praw autorskich również wliczają się do progu, więc nie warto ich pomijać przy wyliczeniach.

Ustawa jest nowym instrumentem wsparcia, a jej skuteczność zostanie oceniona po trzech latach. Warto śledzić tę ocenę, bo to ona pokaże, czy limit wydatków i mechanizm korygujący będą wystarczające.