Zakaz świadczeń NFZ dla lekarzy za fałszywe dokumenty: nowe przepisy Sejmu

Nowelizacja uchwalona przez Sejm 22 października 2026 r. wprowadza zakaz wykonywania świadczeń finansowanych z publicznych pieniędzy dla lekarzy i dentystów, którzy świadomie wpisali do dokumentacji nieprawdziwe dane. Przepisy nie weszły jeszcze w życie, a ich brzmienie może ulec zmianom w toku dalszych prac w parlamencie.

Kiedy lekarz straci prawo do świadczeń z NFZ?

Zakaz dotyczy wyłącznie sytuacji, w której medyk działa świadomie. Sama pomyłka w dokumentacji nie prowadzi do kary. Przepisy wyłączają także oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe, a sama rozbieżność w ocenie medycznej nie wystarcza, jeśli brak umyślności. Kontrolę prowadzi Narodowy Fundusz Zdrowia, który wykrywa naruszenia także dzięki informacjom przekazywanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Projekt przewiduje cztery grupy naruszeń. Jego autorem jest poseł Janusz Cieszyński, a wniosek mniejszości figuruje w druku nr 3193. Ostatecznie przyjęto rozwiązanie wypracowane w toku prac sejmowych.

Jak wygląda procedura przed nałożeniem zakazu?

Lekarz otrzymuje opis zarzutów i co najmniej 14 dni na złożenie wyjaśnień. Samo odmówienie wyjaśnień nie jest jednak wystarczającą podstawą do zakazu. Dopiero po doręczeniu decyzji zakaz zaczyna działać, czyli od dnia następującego po jej doręczeniu, a więc przed rozpatrzeniem ewentualnego odwołania.

Odwołanie i wniosek o wstrzymanie zakazu

Odwołanie trafia do sądu okręgowego, a konkretnie do wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych. Składa się je w ciągu 14 dni za pośrednictwem prezesa NFZ. Warto pamiętać, że samo odwołanie nie zatrzymuje zakazu. Aby go wstrzymać, trzeba złożyć osobny wniosek, a sąd ma na jego rozpoznanie 7 dni od wpływu.

Etap procedury	Termin wskazany w nowelizacji
Wyjaśnienia lekarza po opisie zarzutów	co najmniej 14 dni
Złożenie odwołania do sądu okręgowego	w ciągu 14 dni
Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie zakazu	w ciągu 7 dni od wpływu
Aktualizacja jawnego rejestru zakazanych lekarzy	co najmniej raz na dobę
Kara za naruszenie obowiązków informacyjnych	do 1 mln zł

Co zawiera rejestr zakazanych lekarzy?

Prezes NFZ prowadzi bezpłatny i jawny rejestr. Znajdują się w nim numer prawa wykonywania zawodu, podstawa prawna zakazu oraz czas jego trwania albo informacja o dożywotnim wykluczeniu. Placówki medyczne mają obowiązek weryfikować wpisy w rejestrze i dokumentować wynik tej weryfikacji.

Zwolnienia lekarskie w czasie zakazu

Zakaz obejmuje świadczenia finansowane ze środków publicznych, niezależnie od tego, na jakiej podstawie lekarz jest zatrudniony. Nie odbiera on jednak prawa do wykonywania zawodu. Wyjątek dotyczy pomocy udzielanej wtedy, gdy zwłoka groziłaby utratą życia lub ciężkim uszkodzeniem ciała.

Równolegle w okresie zakazu upoważnienie do wystawiania zwolnień lekarskich zostaje zawieszone z mocy prawa, a ZUS blokuje ich wystawianie. Jeśli ZUS cofnie upoważnienie z powodu fałszywego zaświadczenia, może to prowadzić do zakazu świadczeń publicznych.

Zmiany w ustawie o prawach pacjenta

Nowelizacja zmienia również ustawę o prawach pacjenta. Rzecznik Praw Pacjenta uzyska możliwość nakładania kary do 1 mln zł za naruszenie obowiązków informacyjnych lub weryfikacyjnych. To istotna zmiana, bo odpowiedzialność nie ogranicza się wyłącznie do wpisów w dokumentacji, lecz obejmuje także rzetelność informowania pacjenta.

Co to oznacza dla pacjentów i lekarzy

Dla pacjentów najważniejsze będzie to, że po wejściu przepisów w życie mogą sprawdzać w jawnym rejestrze, czy ich lekarz nie został wykluczony z publicznych świadczeń. Lekarze i dentyści powinni z kolei zwrócić uwagę na rzetelne prowadzenie dokumentacji, bo granica między błędem a umyślnością będzie kluczowa. Ponieważ przepisy jeszcze nie obowiązują, warto śledzić dalsze etapy prac parlamentarnych, ponieważ ich ostateczna treść może się zmienić.