Sejm uchwalił ustawę o sankcjach: zamrażanie i przejmowanie majątku

Ustawa o środkach ograniczających to nowy akt prawny, który ma stworzyć w Polsce kompleksowy system stosowania sankcji. Sejm przyjął ją w piątek, a jej najbardziej kontrowersyjnym elementem jest możliwość zamrażania majątku i przejmowania własności osób oraz podmiotów objętych sankcjami.

Jak głosowali posłowie?

Za ustawą opowiedziało się 240 posłów, przeciw było 202, a jeden poseł wstrzymał się od głosu. Wniosek o odrzucenie projektu w całości nie uzyskał poparcia, a izba przyjęła dwie poprawki o charakterze redakcyjnym i technicznym.

Wynik głosowania	Liczba posłów
Za	240
Przeciw	202
Wstrzymało się	1
Łącznie oddanych głosów	443

Próg zwykłej większości został przekroczony wyraźnie, choć różnica między zwolennikami a przeciwnikami nie była duża. Przy 443 oddanych głosach poparcie wyniosło nieco ponad 54%.

Czym są krajowe sankcje i kto prowadzi listę?

Najważniejszym nowym mechanizmem jest krajowa lista sankcyjna. Jej prowadzenie powierzono ministrowi spraw wewnętrznych. Do wpisania na listę wystarczy wykazanie jednej z przesłanek, a projekt wymienia dwie podstawowe: poważne naruszanie praw człowieka oraz wspieranie obcej ingerencji w środowisko informacyjne. Ustawa dodaje też nową przesłankę, czyli ingerencję i manipulację informacjami wymierzone w bezpieczeństwo narodowe.

Jak pisze w swoim materiale Tysol.pl, projekt wiąże wpis na listę z „poważnym naruszeniem praw człowieka lub represjami wobec społeczeństwa obywatelskiego lub opozycji demokratycznej”. Te kryteria mają więc charakter ogólny, co według posłów wymaga precyzyjnych gwarancji proceduralnych.

Zamrażanie i przejmowanie majątku. Co dokładnie przewiduje ustawa?

Ustawa przewiduje zamrażanie aktywów oraz możliwość przejęcia własności osób i podmiotów objętych sankcjami. Decyzję o przejęciu własności podejmuje minister gospodarki. Co istotne, taka decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu i nie można jej zaskarżyć przez wniosek o ponowne rozpatrzenie. To odróżnia ten mechanizm od typowych procedur administracyjnych, w których odwołanie zwykle wstrzymuje skutki decyzji.

Jakie kary grożą podmiotom zbiorowym?

Ustawa nowelizuje ustawę o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych z 28 października 2002 roku. Widełki kar są szerokie i zależą od rodzaju naruszenia.

Naruszenie	Kara dla podmiotu zbiorowego
Ogólne przypadki z art. 7a ust. 2 (art. 79 pkt 3)	Do 200 mln zł lub 5% przychodu
Przypadki z art. 4a ust. 1	Od 10 000 zł do 5 000 000 zł

Dla dużych firm przelicznik procentowy może okazać się bardziej dotkliwy niż kwota stała. Przy przychodzie na poziomie kilkuset milionów złotych 5% przychodu oznacza kary wyższe niż wspomniane 200 mln zł.

Dlaczego posłowie zgłaszali zastrzeżenia?

Podczas pierwszego czytania część parlamentarzystów zwracała uwagę na ryzyko niesłusznego wpisania na listę. Pytali o gwarancje, które miałyby chronić osoby i firmy przed błędną decyzją, zanim ich majątek zostanie zablokowany lub przejęty. Skoro decyzje wykonuje się natychmiast, a ścieżka odwoławcza jest ograniczona, kwestia zabezpieczeń proceduralnych nabiera szczególnego znaczenia.

Co to oznacza dla Ciebie?

Ustawa dotyczy przede wszystkim osób i podmiotów, które mogą znaleźć się na krajowej liście sankcyjnej, ale jej zakres pojęciowy jest szeroki. Przesłanka dotycząca manipulacji informacjami może objąć działalność medialną, wydawniczą lub komunikacyjną, jeśli zostanie uznana za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. Przedsiębiorcy powinni przeanalizować powiązania kapitałowe i kontrahentów, bo ryzyko objęcia sankcjami może pośrednio dotknąć także partnerów biznesowych. Warto też śledzić kolejne etapy procesu legislacyjnego, bo wątpliwości zgłoszone przez posłów mogą prowadzić do zmian w przepisach dotyczących gwarancji proceduralnych.