Sejm uchwalił bon senioralny, kary za patostreaming i AI

Sejm uchwalił w czwartek kilka kluczowych ustaw, które wprowadzają znaczące zmiany w prawie polskim — od wsparcia dla seniorów, przez kary za patostreaming, po nadzór nad sztuczną inteligencją. Większość tych zmian teraz trafia do Senatu i czeka na podpis prezydenta Karola Nawrockiego, który już zawetował trzy inne ustawy w ostatnim czasie.

Bon senioralny — wsparcie dla osób starszych

Jedną z najczęściej oczekiwanych zmian jest wprowadzenie bonu senioralnego. Prawo do niego będą miały osoby, które skończyły 65 lat, mają niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego, a ich średni miesięczny dochód z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nie przekracza 3410 zł.

Ważne ograniczenie: bon nie będzie dostępny automatycznie we wszystkich gminach. Skorzystają z niego mieszkańcy gmin, które zgłoszą się do ogłoszonego przez rząd programu. Rząd będzie realizować bon w pierwszej kolejności w gminach, w których usługi opiekuńcze nie są świadczone lub obejmują mniej niż 10 osób.

Ponadto senior nie będzie mógł otrzymać bonu, jeśli już korzysta z innych form wsparcia, takich jak świadczenie wspierające czy usługi opiekuńcze. To oznacza, że bon ma uzupełniać, a nie konkurować z istniejącym systemem wsparcia.

Ujednolicone standardy opieki w całej Polsce

Sejm uchwalił również nowelizację ustawy o pomocy społecznej, która zmieni sposób świadczenia usług opiekuńczych. Minister rodziny i pracy będzie zobowiązany do wydania rozporządzenia określającego jednolite standardy i sposób świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania.

Dotychczas każda gmina sama decydowała o formie świadczenia usług — od zakupów i przygotowania posiłków, przez opiekę higieniczną, aż po usługi specjalistyczne dostosowane do schorzeń i niepełnosprawności. Po wejściu w życie nowych przepisów standardy będą takie same w całej Polsce, a każda gmina będzie zobowiązana do monitorowania i oceny jakości świadczonych usług.

Nowe wymagania dotyczą również osób świadczących usługi opiekuńcze — będą musiały mieć szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Kary za patostreaming — do 5 lat więzienia

Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu karnego, która wprowadza kary za patostreaming. Przepisy będą karać osoby, które dla korzyści majątkowej lub osobistej publikują w internecie filmy lub nagrania dźwiękowe pokazujące:

• popełnianie przestępstw zagrożonych więzieniem,
• znęcanie się nad zwierzętami,
• poniżanie innych osób.

Sąd będzie mógł wymierzyć karę do trzech lat więzienia. Jeśli jednak nagranie dotyczy małoletniego, kara może wynieść od trzech miesięcy do pięciu lat więzienia.

Przepisy będą również karać osoby publikujące nagrania udające prawdziwe transmisje przestępstw, choć w rzeczywistości są upozorowane. Zwolnieni z odpowiedzialności będą autorzy, którzy publikują materiały w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, informacyjnej, prasowej lub naukowej, albo w celu ochrony interesu publicznego.

Patostream — skala problemu wśród nastolatków

Problematyka patostreamu dotyczy przede wszystkim młodzieży. Według badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę:

Grupa wiekowa	Świadomość	Oglądanie
Nastolatkowie 13–15 lat	84% wie, co to patostream	37% ogląda patostreamy

Term “patostream” to połączenie słów “patologia” i “stream” (ang. strumień). Oznacza nagrywanie i publikowanie albo transmitowanie na żywo materiałów zawierających treści wulgarne, obsceniczne, szokujące lub brutalne. Dotychczas karane było tylko transmitowanie konkretnych przestępstw, takich jak gwałt czy pobicie. Nowe przepisy rozszerzają katalog zakazanych działań i wprowadzają znacznie wyższe kary.

Sztuczna inteligencja — nadzór i kontrola

Sejm uchwalił również ustawę o sztucznej inteligencji, która ma regulować rynek AI w Polsce. Zgodnie z nową ustawą zostanie utworzona Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która będzie pełnić funkcję organu nadzoru nad rynkiem AI.

Nadzór będzie obejmować nie tylko gigantów takich jak OpenAI, Google czy Microsoft, ale każdą firmę, która złamie unijne zasady zawarte w AI Act. Firmy, które naruszą przepisy, będą narażone na wysokie kary finansowe.

Leczenie uzależnień od opioidów — dostęp do buprenorfiny

Sejm uchwalił również ustawę ułatwiającą leczenie uzależnień od opioidów. Nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pozwoli pacjentom otrzymywać buprenorfinę na standardową receptę, a nie tylko w ramach Programu Leczenia Substytucyjnego.

To zmiana istotna ze względu na długie czasy oczekiwania na terapię. W województwie małopolskim pacjenci czekają na terapię uzależnień ponad 50 dni, a w 2025 roku w województwie podkarpackim nie działał ani jeden program leczenia substytucyjnego. Buprenorfina na receptę będzie odpłatna, natomiast leczenie w ramach programu pozostanie bezpłatne.

Co to oznacza dla Polaków?

Uchwalone ustawy wprowadzają znaczące zmiany w systemach wsparcia dla seniorów, edukacji w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego i regulacji technologicznych. Bon senioralny ma złagodzić problem braku dostępu do opieki długoterminowej w małych gminach, choć jego rzeczywisty zasięg będzie zależeć od liczby gmin uczestniczących w programie.

Kary za patostreaming stanowią odpowiedź na rosnący problem transmitowania patologicznych zachowań w sieci, szczególnie wśród nastolatków. Nowe przepisy mają zarówno karać twórców takich treści, jak i edukować społeczeństwo o konsekwencjach prawnych.

Regulacja sztucznej inteligencji wpisuje się w europejskie trendy bezpieczeństwa technologicznego i ma chronić rynek przed nieuczciwymi praktykami firm AI.

Wszystkie te ustawy wymagają jednak podpisu prezydenta Karola Nawrockiego. Warto pamiętać, że prezydent niedawno zawetował trzy inne ustawy, co pokazuje, że nie wszystkie decyzje Sejmu będą automatycznie wprowadzane w życie.