Sejm uchwalił 8 zmian w prawie. Co się zmienia dla Polaków?

W piątek Sejm uchwalił osiem dużych zmian w prawie, które będą mieć wpływ na miliony Polaków — od podatków po ochronę zdrowia i legalizację nielegalnych urządzeń wodnych. Wszystkie ustawy trafią teraz do Senatu, gdzie mogą być jeszcze modyfikowane.

Podatek od nadzwyczajnych zysków: 4 mld zł z paliw

Sejm uchwalił ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków (windfall tax), który ma wygenerować około 4 miliardów złotych dodatkowych wpływów do budżetu. Podatek będą płacić producenci paliw oraz podmioty dokonujące obrotu paliwami ciekłymi na podstawie koncesji. Zebrane środki mają finansować program CPN (ceny paliw niżej), dzięki któremu kierowcy na stacjach płacą mniej za benzynę i diesla.

To rozwiązanie ma na celu przerzucenie części zysków sektora paliwowego na obniżkę cen dla konsumentów. Jednak skuteczność takiego podatku zależy od tego, czy producenci nie przerzucą go na ceny, a także od stabilności cen ropy na rynkach światowych.

Dane o zarobkach lekarzy — ale z dziurą w prawie

W ekspresowym tempie, w reakcji na aferę w warszawskim Szpitalu Południowym dotyczącą wysokich zarobków lekarza Dawida Kacprzyka, Sejm uchwalił nowelizację, która ma pomóc śledzić wynagrodzenia w placówkach finansowanych z pieniędzy publicznych.

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) będzie mogła gromadzić dane o wynagrodzeniach powiązane z numerem PESEL lub numerem prawa wykonywania zawodu. Nowe przepisy obejmą wszystkie zawody medyczne i większość personelu zatrudnionego w podmiotach leczniczych. Ustawa ma pozwolić ustalić, ile zarabia konkretna osoba, jeśli pracuje w kilku podmiotach jednocześnie lub jest zatrudniona zarówno na etacie, jak i na kontrakcie.

Ale jest poważna luka. Jak wskazuje Wojciech Wiśniewski z Polskiego Towarzystwa Gospodarczego, placówki medyczne podpisują kontrakty nie tylko z osobami fizycznymi, ale także z osobami prawnymi — spółkami czy spółdzielniami lekarskimi. Te podmioty mają numer NIP i REGON, ale nie mają numeru PESEL. AOTMiT nie będzie wiedział, ile te spółki płacą swoim podwykonawcom, a tam mogą się ukrywać tzw. kominy płacowe.

Co to oznacza: Ustawa w obecnym kształcie nie całkowicie rozwiąże problem ukrywania zarobków. By była efektywna, musiałaby przewidywać integrację danych z Krajową Administracją Skarbową. Senat może jeszcze dodać taką poprawkę, ale sama wiedza o zarobkach nie naprawi systemu ochrony zdrowia — potrzebne są głębokie reformy.

Opieka onkologiczna: cyfryzacja i nowe standardy

Sejm przyjął ważne dla pacjentów onkologicznych przepisy. Do końca 2026 roku papierowa karta DiLO (Dokument Informacyjny Leczenia Onkologicznego) ma zostać zastąpiona elektroniczną wersją e-DiLO. Rozliczanie świadczeń onkologicznych przez NFZ będzie powiązane z jej wystawieniem.

Nowelizacja wprowadza także koordynatora opieki onkologicznej jako działalności podstawowej w szpitalach i upraszcza organizację konsyliów (wielodyscyplinarnych zespołów terapeutycznych). Dotychczas mniejsze szpitale (SOLO I) musiały organizować konsylia u siebie przy współpracy z ośrodkami najwyższego stopnia (SOLO III). Teraz będzie odwrotnie — to ośrodki SOLO III będą wspierać mniejsze placówki.

Fundacja Alivia szczególnie pozytywnie ocenia wprowadzenie docelowych wskaźników jakości opieki onkologicznej. Jednak krytycznie patrzy na wydłużenie czasu weryfikacji placówek w sieci z dwóch do trzech lat i przesunięcie weryfikacji na 2027 rok.

Aspekt	Przed zmianą	Po zmianie
Karta pacjenta	Papierowa DiLO	Elektroniczna e-DiLO (do 2026 r.)
Konsylia onkologiczne	Organizuje SOLO I przy współpracy SOLO III	Organizuje SOLO III wspierając SOLO I
Weryfikacja placówek	Co 2 lata	Co 3 lata (przesunięcie na 2027 r.)
Koordynator opieki	Dodatkowa funkcja	Działalność podstawowa szpitala

Krajowa Sieć Onkologiczna obowiązuje od 2023 roku i ma zapewnić kompleksową opiekę nad pacjentami z chorobami nowotworowymi w całym kraju. System wprowadza jednolite standardy niezależnie od miejsca zamieszkania pacjenta. Budżet Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030 wynosi 5,2 miliarda złotych.

Co to oznacza: Cyfryzacja karty DiLO powinna przyspieszyć przepływ informacji i ułatwić koordynację leczenia. Jednak powodzenie zależy od gotowości wszystkich placówek — jeśli lekarze rodzinni nie będą wystawiać e-DiLO, system nie zadziała. Zmiana organizacji konsyliów może poprawić dostęp do specjalistycznej opieki w mniejszych miastach.

Legalizacja nielegalnych stawów i studni — abolicja do 2027 roku

Masz studnię, staw rybny lub inne urządzenie wodne, które powstało bez pozwolenia wodnoprawnego? Sejm uchwalił ustawę wprowadzającą czasową abolicję. Osoby, które do końca 2027 roku złożą kompletny wniosek o legalizację, będą zwolnione zarówno z opłaty legalizacyjnej (około 6601 zł), jak i kar, które mogą sięgać od 5 tysięcy do 1 miliona złotych.

Ustawa ma wejść w życie po 14 dniach od publikacji, a następnie trafi do Senatu. To rozwiązanie ma zachęcić właścicieli do legalizacji swoich urządzeń bez obawy przed karami.

Reforma raportowania deweloperów — porządek w danych

Sejm uchwalił nowelizację ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego i Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym. Zmiana ma wejść w życie po trzech miesiącach od publikacji.

Problem, który rozwiązuje ustawa, to chaos w portalu dane.gov.pl. Deweloperzy mieli obowiązek raportowania danych, ale wzór nie był obowiązkowy — każdy robił to po swojemu. Teraz struktura danych, jakie mają przekazywać deweloperzy, będzie ogłaszana w komunikacie przez ministra cyfryzacji.

Ale pojawia się nowy problem: Polski Związek Firm Deweloperskich uważa, że takie wytyczne powinny być publikowane w drodze rozporządzenia, a nie komunikatu. To kwestia, którą Senat może jeszcze rozstrzygnąć.

Co to oznacza: Ujednolicenie standardów raportowania powinno ułatwić kupującym porównywanie ofert deweloperów i kontrolę postępu inwestycji. Jednak skuteczność zależy od tego, czy ministerstwo będzie regularnie aktualizować wytyczne i czy deweloperzy będą je rzeczywiście przestrzegać.

Dopłaty do składek artystów

Sejm zdecydował, że będzie pracować nad dopłatami do składek artystów. To temat, który wraca regularnie i dotyczy osób pracujących na umowach zlecenia czy dzieła, które nie mają możliwości wpłacania pełnych składek na ubezpieczenie społeczne. Szczegóły tej reformy będą znane po dalszych pracach parlamentarnych.

Posiedzenie Sejmu — awantura i polityka

Posiedzenie Sejmu w piątek było burzliwe. Doszło do awantury będącej pokłosiem tekstów Zero.pl o warszawskim Szpitalu Południowym. Posłowie PiS, sprowokowani przez Sławomira Ćwika z Centrum, odśpiewali Jarosławowi Kaczyńskiemu “Sto lat”. Wcześniej skandowali nazwisko prezydenta. Ćwik powiedział w stronę Kaczyńskiego: “Panie prezesie, pana imienia i nazwiska nigdy tak nie skandowali”.

To pokazuje, że poza merytorycznymi zmianami w prawie, Sejm pozostaje areną ostrych sporów politycznych między koalicją rządową a opozycją.