Czym jest system przydziału uprawnień do emisji w lotnictwie?

To mechanizm kontroli emisji gazów cieplarnianych, w którym przewoźnicy lotniczy otrzymują uprawnienia do emisji CO2. Do tej pory uprawnienia przydzielane były bezpłatnie na podstawie danych historycznych, co premiowało duże linie lotnicze z ugruntowaną siecią połączeń.

Dlaczego rząd znosi bezpłatne uprawnienia do emisji?

Stary system premiował największych europejskich przewoźników, którzy od lat mieli ugruntowaną siatkę połączeń. Likwidacja bezpłatnego przydziału ma wyrównać warunki konkurencji dla małych i średnich operatorów lotniczych.

Kiedy wejdą w życie nowe przepisy dotyczące emisji w lotnictwie?

Projekt nowelizacji został przyjęty przez rząd, ale konkretna data wejścia w życie nie została podana w komunikacie Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Przepisy będą wspierać paliwa zrównoważone do 2030 roku.

Jakie są obowiązki operatorów lotniczych wobec emisji?

Linie lotnicze będą zobowiązane do monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji innych niż CO2 (tlenki azotu, cząsteczki sadzy, związki siarki, para wodna) oraz do monitorowania i kompensacji emisji w ramach mechanizmu CORSIA.

Co to są paliwa zrównoważone w lotnictwie?

Paliwa zrównoważone (kwalifikowane) to biopaliwa i paliwa alternatywne, których stosowanie ma zmniejszyć wpływ lotnictwa na klimat. Nowe przepisy mają stymulować zwiększenie ich udziału w branży lotniczej.

Rząd zmienia system emisji w lotnictwie. Koniec bezpłatnych uprawnień

Polska reforma systemu przydziału uprawnień do emisji w lotnictwie wspiera małe linie lotnicze kosztem potentów.

Polska reforma systemu przydziału uprawnień do emisji w lotnictwie zmienia zasady konkurencji na rynku przewozów lotniczych, kończąc preferowanie dużych linii lotniczych kosztem mniejszych operatorów. Rząd przyjął projekt nowelizacji ustaw wspierających zrównoważone lotnictwo (UC39), przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, który wprowadza fundamentalne zmiany w sposobie regulacji emisji w branży.

Koniec bezpłatnych uprawnień – jak działał stary system?

Do tej pory przewoźnicy lotniczy korzystali z puli bezpłatnych uprawnień do emisji CO2, obliczanych z uwzględnieniem danych historycznych dotyczących ich działalności. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprost wskazuje, że taki system premiował największych europejskich przewoźników, którzy od lat mieli ugruntowaną siatkę połączeń lotniczych. Oznacza to, że linie lotnicze, które wcześniej latały na dużych skalach, otrzymywały większe pule bezpłatnych uprawnień, co utrudniało wejście na rynek nowym lub mniejszym operatorom.

Likwidacja tego systemu ma fundamentalnie zmienić warunki konkurencji w branży. Nowe przepisy będą korzystne dla mniejszych i średnich linii lotniczych, które do tej pory borykały się z wyższymi kosztami operacyjnymi wynikającymi z braku dostępu do bezpłatnych uprawnień.

Bezpłatne uprawnienia tylko za paliwa zrównoważone

Nowe podejście rządu wprowadza warunkowy system przydziału bezpłatnych uprawnień. Uprawnienia będą udzielane wyłącznie w związku z wykorzystaniem do 2030 roku paliw zrównoważonych (kwalifikowanych). To rozwiązanie ma dwa cele: wspiera małe i średnie linie lotnicze, jednocześnie stymulując zwiększenie udziału paliw zrównoważonych w lotnictwie.

Paliwa zrównoważone obejmują biopaliwa i paliwa alternatywne, których stosowanie ma znaczący wpływ na redukcję emisji gazów cieplarnianych z sektora lotniczego. Projekt nowelizacji wprowadza również mechanizmy wsparcia dla zrównoważonych paliw lotniczych, co ma ułatwić ich dostępność i opłacalność dla operatorów.

Dostosowanie do wymogów unijnych

Noweelizacja polskich przepisów ma na celu dostosowanie ich do regulacji unijnych. Obejmuje to certyfikację biomasy, biopaliw i biopłynów oraz paliw alternatywnych. To harmonizacja jest konieczna, aby polska branża lotnicza mogła bezproblemowo funkcjonować w ramach wspólnego rynku europejskiego i spełniać rosnące wymogi klimatyczne Unii Europejskiej.

Obowiązki monitorowania emisji dla operatorów

Nowe przepisy nakładają na operatorów lotniczych rozszerzone obowiązki związane z monitorowaniem i raportowaniem emisji. Linie lotnicze będą zobowiązane do śledzenia nie tylko emisji CO2, ale także innych substancji zanieczyszczających:

Typ emisji	Opis
Tlenki azotu (NOx)	Gazy wpływające na jakość powietrza i zmiany klimatyczne
Cząsteczki sadzy	Drobne cząstki powstające przy spalaniu paliwa
Utlenione związki siarki (SOx)	Substancje przyczyniające się do kwaśnych opadów
Para wodna (H2O)	W tym smugi kondensacyjne wpływające na efekt cieplarniany

Ponadto operatorzy będą zobowiązani do monitorowania, raportowania i kompensacji emisji objętych mechanizmem CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation). CORSIA to międzynarodowy system mający na celu neutralizację wzrostu emisji z międzynarodowych lotów poprzez inwestycje w projekty redukcji emisji na całym świecie.

Co to oznacza dla branży lotniczej?

Reforma systemu emisji w lotnictwie ma potencjał do istotnego przemodelowania konkurencji na rynku przewozów lotniczych w Polsce i Europie. Dla małych i średnich linii lotniczych oznacza to szansę na bardziej równe warunki konkurencji z potentami branży. Dla dużych operatorów to wyzwanie – będą musieli inwestować w paliwa zrównoważone, aby utrzymać dostęp do bezpłatnych uprawnień.

Dlaczego to ważne? Branża lotnicza odpowiada za około 2-3 procent globalnych emisji CO2 i jest jednym z sektorów o najszybciej rosnących emisjach. Przejście na paliwa zrównoważone i bardziej efektywne operacyjnie jest kluczowe dla osiągnięcia celów klimatycznych Unii Europejskiej na 2030 i 2050 rok.

Również dla pasażerów reforma może mieć znaczenie. Zwiększona konkurencja na rynku lotniczym, wynikająca z lepszych warunków dla mniejszych operatorów, może przełożyć się na bardziej konkurencyjne ceny biletów i szerszą ofertę połączeń lotniczych.

Harmonizacja z europejskim zielonym ładem

Projekt nowelizacji jest częścią szerszych wysiłków Polski na rzecz dostosowania się do wymogów Europejskiego Zielonego Ładu (European Green Deal). Unijne przepisy dotyczące emisji w lotnictwie stają się coraz bardziej restrykcyjne, a polska reforma pokazuje zaangażowanie kraju w realizację celów klimatycznych.

Wprowadzenie nowych przepisów będzie wymagało od branży lotniczej znaczących inwestycji w infrastrukturę, szkolenia personelu i zmianę procedur operacyjnych. Jednak długoterminowe korzyści – zarówno dla klimatu, jak i dla konkurencyjności branży – mogą być znaczące.