Spór o ślubowania sędziów TK wybranych przez Sejm: kto orzeka?

Spór o ślubowania sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm dotyczy tego, który z kilkunastu wcześniej wybranych kandydatów faktycznie może orzekać. Według informacji Gazety Prawna sędziowie wybrani przez Sejm opublikowali w piątek wspólne oświadczenie, a prezes TK Bogdan Święczkowski przekazał je rzecznikowi dyscyplinarnemu.

Kto złożył ślubowanie przed prezydentem, a kto w Sejmie?

Ośmioro sędziów wybranych przez Sejm podzieliło się w tej sprawie. Trzy osoby – Bentkowska, Szostek i Patyra – złożyły ślubowanie przed prezydentem. Pozostałych pięcioro, czyli Markiewicz, Dziurda, Korwin-Piotrowska, Taborowski i Berek, złożyło ślubowanie w Sejmie, a rotę przesłało na piśmie do Kancelarii Prezydenta RP.

Kancelaria uznała, że ślubowanie na piśmie nie spełnia wymogu złożenia przysięgi przed prezydentem. Odmienne stanowisko zajął Trybunał, który uznaje za sędziów wyłącznie Bentkowską, Szostka i Patyrę.

Jakie konsekwencje ma decyzja prezesa TK?

Prezes Trybunału nie dopuścił pięciorga sędziów do orzekania. Dla czytelnika oznacza to, że formalny status tych osób pozostaje sporny, a ich udział w pracach Trybunału jest zablokowany do czasu rozstrzygnięcia sporu.

Równolegle we wrześniu wszczęto postępowanie dyscyplinarne wobec Bentkowskiej, Szostka i Patyry. Zarzuty dotyczą zawiadomienia o niepopełnionym przestępstwie oraz odmowy orzekania i udziału w zgromadzeniu sędziów. Warto zauważyć, że ci sami sędziowie są uznawani za legalnie powołanych, co pokazuje, jak bardzo spór przenika do wewnętrznych procedur Trybunału.

Dlaczego sprawa trafiła do rozstrzygnięcia w formie sporu kompetencyjnego?

Oświadczenie sędziów zostało dołączone do wniosku prezydenta Karola Nawrockiego o spór kompetencyjny z Sejmem. Wniosek trafił do Trybunału w kwietniu tego roku. Spory kompetencyjne między organami dotyczą tego, który organ ma prawo wykonać określoną czynność, więc rozstrzygnięcie może mieć znaczenie wykraczające poza samą kwestię ślubowań.

Termin rozstrzygnięcia

Termin rozstrzygnięcia wniosku nie został określony. Do czasu wydania orzeczenia status pięciorga sędziów pozostaje niejasny, a Trybunał działa w składzie, którego legitymacja jest przedmiotem sporu.

Stanowisko sędziów wybranych przez Sejm

W oświadczeniu sędziów, na które powołuje się Gazeta Prawna, pada określenie „arbitralna próba selekcji sędziów TK”. Sędziowie wybrani przez Sejm w ten sposób oceniają decyzję o tym, którzy z nich mogą orzekać.

Co to oznacza dla obywateli i dla Trybunału?

Spór o ślubowania nie dotyczy wyłącznie kilku osób. Dotyczy tego, czy wybór sędziów TK może zostać uznany za skuteczny bez zgodności z procedurą, którą jedna ze stron uważa za wiążącą. Dopóki wniosek nie zostanie rozpatrzony, orzekanie w Trybunale będzie odbywać się w warunkach niepewności co do składu, a rozstrzygnięcie będzie miało znaczenie dla wiarygodności samego Trybunału. Obserwowanie kolejnych kroków, czyli decyzji o wniosku i ewentualnych wyników postępowania dyscyplinarnego, pozwoli ocenić, czy spór zostanie zakończony w sposób formalnie jednoznaczny.