Ustawa o uchwałach KRS i neosędziach przeszła przez Sejm. Co dalej?

Sejm uchwalił ustawę, która przesądza o skutkach uchwał Krajowej Rady Sądownictwa dotyczących neosędziów z lat 2018–2026. Ustawa trafi teraz do Senatu, a następnie na biurko prezydenta Karola Nawrockiego, którego podpis będzie decydujący dla jej dalszych losów.

Jak głosowali posłowie?

Głosowanie zakończyło się wynikiem 231 głosów za, 200 przeciw i 6 wstrzymujących się. Za ustawą opowiedziały się kluby koalicji rządzącej. Przeciwko zagłosowały PiS, Rozwój Plus, Konfederacja oraz koła Korony Polskiej i Demokracji Bezpośredniej. Wstrzymało się koło Razem.

Wynik pokazuje, że ustawa przeszła wyłącznie dzięki poparciu większości koalicyjnej, bez głosów opozycji.

Co zmienia ustawa o uchwałach KRS?

Najważniejszy zapis dotyczy mocy prawnej uchwał KRS z lat 2018–2026. Tracą one moc, a stanowiska, które objęto na ich podstawie, stają się wolne. Sędziowie, których dotyczy regulacja, wracają na wcześniej zajmowane stanowiska albo do poprzedniego zawodu. Wyjątkiem są uchwały dotyczące początkujących sędziów.

Ustawa przewiduje też likwidację Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz instytucji skargi nadzwyczajnej. Te zmiany wykraczają poza samą kwestię neosędziów, bo dotyczą struktury sądownictwa i sposobu kontroli orzeczeń.

Jakie poprawki wprowadzono?

Klub KO zgłosił 22 poprawki, które zostały przyjęte. Najbardziej znaczące z nich usunęły dwuletni termin delegowania. Oznacza to, że ustawa nie ogranicza już czasowo tego mechanizmu w takim kształcie, jaki pierwotnie przewidywano.

Jak reagują politycy?

Sebastian Kaleta z PiS ocenił ustawę krytycznie, a jego wypowiedzi mają charakter polemiczny. Zbigniew Bogucki z Kancelarii Prezydenta przypomniał, że Kancelaria nie ma możliwości zmuszenia Karola Nawrockiego do podpisania ustaw. Dariusz Mazur, wiceminister sprawiedliwości, uważa regulację za konieczną. W wypowiedzi dla PAP podkreślał, że jak pisze w swoim materiale „Gazeta”, „nikt później nie zarzucił, iż nie było w ogóle próby systemowego rozstrzygnięcia problemu neosędziów”.

Opozycja liczy na weto prezydenta, co w praktyce oznaczałoby zatrzymanie zmian na kolejnym etapie procesu legislacyjnego.

Kiedy przepisy zaczną obowiązywać?

Większość przepisów wejdzie w życie po upływie 30 dni od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Termin ten liczy się jednak dopiero po przejściu ustawy przez Senat i decyzji prezydenta.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla większości obywateli ustawa nie zmieni codziennego funkcjonowania sądów, ale ma konsekwencje dla osób, których kariery zawodowe opierały się na uchwałach KRS z lat 2018–2026. Dla nich kluczowe będą terminy wejścia w życie i ewentualne decyzje prezydenta. Warto też śledzić los poprawek i ewentualnego weta, bo to one określą, czy ustawa wejdzie w życie w zaproponowanym kształcie.