Obywatelstwo polskie: zaostrzenie zasad i 8 lat pobytu w projekcie rządu

Projekt zaostrzenia zasad nadawania polskiego obywatelstwa, czyli nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim, został wpisany do wykazu prac rządu, a jego przyjęcie planowane jest do końca roku. Autorem zapowiedzi jest podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk.

Jakie zmiany przewiduje projekt nowelizacji ustawy o obywatelstwie?

Najbardziej odczuwalna zmiana dotyczy czasu pobytu. Kandydat na obywatela musiałby wykazać legalny pobyt w Polsce przez 8 lat, podczas gdy obecnie wymagane są 3 lata. Oznacza to niemal trzykrotne wydłużenie okresu oczekiwania dla cudzoziemców, którzy chcą ubiegać się o polski paszport.

Projekt zakłada także, że wnioskodawca wykaże, iż jego centrum życiowe znajduje się w Polsce. Ma to być potwierdzone przez kilka elementów jednocześnie: stabilne źródło dochodu, tytuł prawny do lokalu oraz polską rezydencję podatkową.

Jak wyglądają nowe wymogi językowe i egzamin z wiedzy o Polsce?

Poziom wymaganej znajomości języka polskiego ma wzrosnąć z B1 do B2 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego. To wyraźny skok: poziom B2 oznacza swobodne rozumienie złożonych tekstów i płynne porozumiewanie się w większości sytuacji, a nie tylko podstawową komunikację.

Obok testu językowego pojawi się nowy test wiedzy historycznej, kulturowej i realioznawczej. Kandydaci będą musieli wykazać się znajomością historii, kultury i realiów życia w Polsce.

Dodatkowym elementem jest deklaracja wierności wobec Rzeczypospolitej, która ma stać się częścią procedury.

Kiedy wniosek o obywatelstwo może zostać odrzucony?

Projekt wprowadza nowe przesłanki odmowy, uzasadniane względami bezpieczeństwa wewnętrznego. Według zapowiedzi odmowa będzie możliwa w przypadku:

• skazania prawomocnym wyrokiem,
• otrzymywania mandatów lub grzywien, które mogą wpłynąć na decyzję,
• podania nieprawdziwych informacji lub przedstawienia fałszywych dokumentów we wniosku.

Ta ostatnia przesłanka ma charakter oczywisty, natomiast punkt dotyczący mandatów i grzywien jest najbardziej nieostry, bo nie przesądza, jakie wykroczenia i jaka ich liczba będą brane pod uwagę.

Czy przywracanie obywatelstwa również się zmieni?

Tak. Uproszczona ścieżka przywracania obywatelstwa ma być dostępna tylko do końca 2030 roku. Dotyczy ona osób, które utraciły polskie obywatelstwo przed 1 stycznia 1999 roku. Dla tej grupy przewidziano także nowy wymóg złożenia deklaracji wierności.

Zestawienie najważniejszych parametrów

Kryterium	Obecnie	Według projektu
Legalny pobyt w Polsce	3 lata	8 lat
Poziom testu językowego	B1	B2
Test wiedzy o Polsce	brak nowego testu	test historyczny, kulturowy i realioznawczy
Przywracanie obywatelstwa	bez terminu ścieżki uproszczonej	uproszczona ścieżka tylko do końca 2030
Deklaracja wierności	nie dotyczy	wymagana, także przy przywracaniu

Zestawienie pokazuje, że zmiany dotyczą jednocześnie trzech obszarów: czasu pobytu, kompetencji kandydata oraz kryteriów bezpieczeństwa. Największy wzrost wymagań dotyczy długości pobytu, ponieważ jej zwiększenie wpływa na każdego cudzoziemca ubiegającego się o obywatelstwo, niezależnie od tego, czy wcześniej spełniał inne warunki.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli planujesz ubiegać się o polskie obywatelstwo, najważniejsze jest to, że projekt jest na etapie prac rządowych, a jego przyjęcie ma nastąpić do końca roku. Nie oznacza to jeszcze obowiązywania nowych przepisów, ale wskazuje kierunek zmian. Warto już teraz sprawdzić, czy spełniasz zapowiadane wymogi dotyczące dochodów, miejsca zamieszkania i rezydencji podatkowej, a także zadbać o uregulowane sprawy mandatowe i sądowe. Osoby, które utraciły polskie obywatelstwo przed 1 stycznia 1999 roku, powinny pamiętać, że uproszczona ścieżka przywracania ma określony termin, czyli koniec 2030 roku.