Skarbówka znów pod kontrolą sądu: Sejm przywraca limity dostępu do kont obywateli

Sejm przyjął ustawę, która przywraca wcześniejsze, węższe ograniczenia dostępu Krajowej Administracji Skarbowej do rachunków bankowych obywateli. Projekt trafi teraz do Senatu, a następnie wymaga podpisu prezydenta Karola Nawrockiego.

Czym różni się nowy model od rozwiązań z 2022 roku?

Nowelizacja ustawy o KAS, która weszła w życie 1 lipca 2022 roku, znacząco poszerzyła możliwości urzędników. Wystarczyło objęcie czynnościami wyjaśniającymi, aby KAS mogła sprawdzać stan konta, obroty i tytuły przelewów. Przed tą zmianą wymagany był status podejrzanego z zarzutami.

Nowa regulacja wraca do bardziej restrykcyjnego podejścia. Poniższa tabela zestawia kluczowe parametry obu modeli.

Parametr	Przepisy przed 2022 r.	Przepisy z 2022 r.	Projekt po zmianach
Warunek dostępu do konta	Status podejrzanego z zarzutami	Objęcie czynnościami wyjaśniającymi	Podejrzenie przestępstwa lub wykroczenia skarbowego
Zgoda sądu	Nie wskazano w zestawieniu	Nie wskazano w zestawieniu	Wymagana, gdy brak zarzutów
Informowanie zainteresowanego	Nie wskazano w zestawieniu	Nie wskazano w zestawieniu	Zainteresowany ma być poinformowany
Zakres dostępu	Stan konta, obroty, tytuły przelewów	Stan konta, obroty, tytuły przelewów	Informacje z konta na żądanie

Jak będzie wyglądała procedura?

Bez zarzutów zgodę wydaje sąd okręgowy. Wniosek składa naczelnik urzędu KAS na piśmie, a musi on wskazać wszczęte postępowanie. Kontrola sądowa odbywa się na posiedzeniu niejawnym, bez udziału właściciela konta.

Istotnym wyjątkiem jest sytuacja przedsiębiorców: nie muszą oni być informowani o prześwietleniu rachunku. Ustawa nie obejmuje ich wprost, co odróżnia ją od ogólnej logiki dotyczącej osób fizycznych.

Ile osób dotyczyło dotychczasowe prześwietlanie kont?

W ciągu czterech lat, od wejścia w życie zmian z 2022 roku, rachunki prześwietlono u niemal 8 tys. osób. Te dane pokazują skalę zjawiska, które parlament teraz chce ograniczyć.

Dlaczego sprawa budzi kontrowersje?

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek sprzeciwił się przepisom z 2022 roku. Krytycy zwracają uwagę na przypadki, w których urząd żądał od przedsiębiorcy dokumentów potwierdzających źródło pieniędzy przeznaczonych na zakup nieruchomości. Jak pisze w swoim materiale Money.pl, „Taka inwigilacja bez zawiadamiania obywateli jest obrazą w państwie prawa” – tak ocenia Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy InFakt.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli jesteś osobą fizyczną, nowe przepisy zwiększają Twoją ochronę: dostęp do konta wymaga sądowej zgody, a Ty powinieneś zostać poinformowany o postępowaniu. Przedsiębiorcy powinni jednak pamiętać, że w ich przypadku obowiązku informowania nie ma, dlatego warto na bieżąco archiwizować dokumenty dotyczące źródła środków, zwłaszcza przy większych zakupach. Ustawa nie jest jeszcze prawem, więc ostateczny kształt przepisów zależy od Senatu i decyzji prezydenta.