Sejm uchwalił trzy ustawy: transport, finanse i edukacja w jednym dniu

31 lipca 2024 roku Sejm uchwalił trzy istotne nowelizacje ustaw, które będą miały wpływ na transport publiczny, sektor finansowy i system edukacji w Polsce. Decyzje parlamentarne podejmowane w jednym dniu dotyczą zupełnie różnych dziedzin, ale łączy je wspólny cel: modernizacja infrastruktury i zwiększenie bezpieczeństwa systemów publicznych.

Transport publiczny: koniec białych plam komunikacyjnych

Marszałkowie województw staną się głównymi koordynatorami transportu publicznego w swoich regionach. Nowa rola nakłada na nich obowiązek sporządzania schematów sieci komunikacyjnej, zapewniania spójności połączeń na granicach województw oraz integracji różnych środków transportu — autobusów i kolei.

Nowelizacja ustawy o publicznym transporcie zbiorowym wprowadza także definicję „przejazdu na żądanie” — elastycznej formy transportu wykonywane samochodem osobowym przewożącym maksymalnie dziewięć osób łącznie z kierowcą. Rozwiązanie skierowane jest przede wszystkim dla obszarów wiejskich i regionów wyludniających się, gdzie utrzymywanie regularnych linii autobusowych jest ekonomicznie nieopłacalne.

Organizatorzy publicznego transportu zbiorowego zobowiązani będą zapewniać połączenia między podstawowymi ośrodkami administracyjnymi na trzech poziomach, z określoną minimalną częstotliwością kursów. Ustawa zmienia również zasady dofinansowania przewozów autobusowych.

Istotną zmianą jest zmiana nazwy Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych na Fundusz Przeciwdziałania Wykluczeniu Transportowemu. Wsparciem z funduszu będzie mogła zostać objęta także komunikacja miejska, jednak wyłącznie na wybranych odcinkach.

Sektor bankowy: wzmocnienie nadzoru KNF

Za nowelizacją Prawa bankowego głosowało 249 posłów, przeciw było 199, a jeden wstrzymał się od głosu. Zmiana jest znacząca — Komisja Nadzoru Finansowego będzie wyrażać zgodę nie tylko na powołanie prezesa banku (jak dotychczas), ale również na powołanie członków zarządów oraz przewodniczących rad nadzorczych dużych banków.

Głównym celem noweli jest wdrożenie do polskiego prawa unijnych pakietów regulacyjnych CRD VI i CRR III. Zmiany koncentrują się na zwiększeniu bezpieczeństwa sektora finansowego poprzez wprowadzenie bardziej rygorystycznych mechanizmów wyliczania wymogów kapitałowych oraz wzmocnienie nadzoru nad ryzykiem kredytowym i operacyjnym.

Nowela określa nowe zasady funkcjonowania oddziałów banków z państw trzecich, dzieląc je na klasy w zależności od ich znaczenia systemowego dla stabilności rynku. Istotnym elementem reformy jest również zwiększenie niezależności Komisji Nadzoru Finansowego, co przejawia się w nowych rygorach dotyczących kadencyjności władz oraz surowych przepisach antykorupcyjnych dla pracowników urzędu.

Nowela wprowadza ograniczenie łącznego czasu pełnienia funkcji Przewodniczącego lub Zastępcy KNF do maksymalnie 14 lat. Regulacja nakłada na instytucje finansowe obowiązek uwzględniania czynników ESG w strategiach zarządzania ryzykiem oraz wprowadza jednolity system dotkliwych kar za naruszenia przepisów.

Edukacja: cyfrowy dziennik od 2027 roku

Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz ustawy o systemie informacji oświatowej. Za przyjęciem całości ustawy (wraz z dwiema poprawkami) głosowało 251 posłów, przeciwko było 24, a 168 wstrzymało się od głosu.

Ustawa wprowadza od września 2027 roku bezpłatny, państwowy eDziennik lekcyjny. W roku szkolnym 2026/2027 ma się odbyć pilotaż eDziennika w około 40 wybranych szkołach. Teraz ustawa trafi do Senatu.

Za uchwaleniem ustawy o eDzienniku głosowały nie tylko kluby koalicji rządowej (Koalicja Obywatelska, Lewica, PSL, Centrum i Polska 2050), ale także pięciu posłów PiS (w tym Dariusz Stefaniuk, który przedstawiał stanowisko klubu w II czytaniu projektu ustawy) oraz jeden poseł nowego klubu założonego przez zwolenników Mateusza Morawieckiego Rozwój Plus. Pozostali obecni na sali posłowie PiS w większości wstrzymali się od głosu (131 osób), a troje z nich głosowało przeciw. Konfederacja (14 posłów) była przeciwna uchwaleniu ustawy. Wprowadzenie eDziennika poparło natomiast koło poselskie Razem (cztery osoby).

W piątek 31 lipca odbyło się trzecie czytanie projektu. Rano zebrały się komisje Edukacji i Nauki oraz Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, aby rozpatrzyć poprawki zgłoszone podczas drugiego czytania. Poprawek było w sumie osiem, z czego dwie zgłosiła Koalicja Obywatelska. Komisje rekomendowały posłom przyjęcie właśnie tych dwóch poprawek, które mają charakter porządkujący i zmieniają meritum ustawy.

Co to oznacza dla Polaków?

Trzy ustawy uchwalane w jednym dniu pokazują kierunek zmian w Polsce: modernizacja infrastruktury publicznej, wzmocnienie bezpieczeństwa finansowego i cyfryzacja edukacji. Dla mieszkańców wsi i małych miast nowe rozwiązania w transporcie publicznym mogą oznaczać lepszy dostęp do usług przewozowych. Dla klientów banków wzmocnienie nadzoru KNF powinno się przełożyć na większe bezpieczeństwo depozytów i mniejsze ryzyko związane z działalnością instytucji finansowych. Dla uczniów i rodziców eDziennik to przejście do cyfrowego systemu zarządzania informacją szkolną, choć pełne wdrożenie czeka nas dopiero za trzy lata.

Warte uwagi jest również to, że ustawy o eDzienniku uzyskała poparcie polityków spoza koalicji rządowej, co sugeruje szeroki konsensus wokół cyfryzacji edukacji niezależnie od podziałów politycznych.